Үкі Сарышұнақ 105-сурет. Күндіз және түнде тіршілік ететін жануарлар Сұрақтар мен тапсырмалар 1. Тірі ағзалардың ылғалға, дыбысқа, ауаның газ құрамына, химиялық заттарға беретін реакциясына мысал келтіріңдер. 2. Ағзаның тітіркенуі мен қоршаған ортаға бейімделуі арасындағы бай- ланысты түсіндіріңдер. 141

1. Тірі ағзалардың ылғалға, дыбысқа, ауаның газ құрамына, химиялық заттарға беретін реакциясына мысал келтіріңдер.

Тірі ағзалардың әр түрлі тітіргендіргіштерге беретін реакцияларына бірнеше мысал келтіруге болады:

1. Ылғалға реакция:
   • Өсімдіктердің тамырлары ылғалды жерге қарай өседі.
   • Жаңбырдан кейін құрттар мен ұлулар жер бетіне шығады.
2. Дыбысқа реакция:
   • Қатты дауыс естігенде жануарлар үркеді немесе тығылады.
   • Музыкалық дыбыстарға құстардың сайрауы немесе адамдардың билеуі.
3. Ауаның газ құрамына реакция:
   • Адамдар мен жануарлар оттегі жетіспеген кезде тыныс алуды жиілетеді.
   • Өсімдіктер көмірқышқыл газын сіңіріп, фотосинтез процесін жүргізеді.
4. Химиялық заттарға реакция:
   • Насекомые избегают мест, обработанных инсектицидами.
   • Микроорганизмдер антибиотиктерге қарсы тұра алады.

2. Ағзаның тітіркенуі мен қоршаған ортаға бейімделуі арасындағы байланысты түсіндіріңдер.

Ағзаның тітіркенуі мен қоршаған ортаға бейімделуі тығыз байланысты. Тітіркену - ағзаның қоршаған ортаның әсеріне жауабы. Ал бейімделу - ағзаның тіршілік ету ортасына ұзақ мерзімді өзгеруі. Тітіркену арқылы ағза қоршаған ортаның өзгерістеріне жылдам жауап береді, ал бейімделу оған сол ортада ұзақ уақыт бойы өмір сүруге мүмкіндік береді. Мысалы, терінің күнге күюі - тітіркенуге жауап болса, шөл далада өсетін өсімдіктердің суды сақтауға бейімделуі - ұзақ мерзімді процесс.

Ответ: Жоғарыда көрсетілген жауаптар.

Жарайсың! Сен бұл сұрақтарға жақсы жауап бердің. Әрқашан осылай талпын!