1. 1961 жылы 12 сәуірде әлемнің алғашқы ұшқыш-ғарышкері Ю.А. Гагарин басқарған «Восток» ғарыш кемесінің Жер бетінен көтерілген ең үлкен қашықтығы 327 км болатын. Оған орбитада әсер еткен ауырлық күші Жерде әсер еткен ауырлық күшінен неше процентке аз? Ғарышкер неліктен салмақсыздық күйінде болған?

Жер радиусын \(R \approx 6400\) км деп аламыз. Биіктіктегі ауырлық күшінің Жер бетіндегі ауырлық күшіне қатынасы:

\[\frac{F_h}{F_0}=\left(\frac{R}{R+h}\right)^2\]

Мұнда \(h=327\) км.

\[\frac{F_h}{F_0}=\left(\frac{6400}{6400+327}\right)^2=\left(\frac{6400}{6727}\right)^2\approx 0.906\]

Ауырлық күшінің қанша пайызға азайғаны:

\[\left(1-0.906\right)\cdot100\%\approx9.4\%\]

Ғарышкер мен ғарыш кемесі Жердің тартылыс күші әсерінен үнемі еркін құлау күйінде болады. Сондықтан олардың тірекке түсіретін күші болмайды, осыдан салмақсыздық байқалады.

Жауап: ауырлық күші шамамен 9.4%-ға азайды; ғарышкер орбитада ғарыш кемесімен бірге еркін құлау күйінде болғандықтан салмақсыздық күйінде болды.