1. Адзначце словы, пры вымаўленні якіх адбываецца асіміляцыя свісцячых зычных гукаў да шыпячых: 1) на вяровачцы; 2) счапіцца; 3) зжыцца; 4) падчас; 5) разносчык. 2. Адзначце словазлучэнні, у якіх выдзеленыя словы ўжыты ў пераносным значэнні: 1) выбух смеху; 2) струмень вады; 3) ноты незадавальнення; 4) малюнкі вучняў; 5) крыніца даходаў. 3. Адзначце фразеалагізмы, якія маюць значэнне 'лісліва дагаджаць каму-небудзь': 1) рассыпацца дробным макам; 2) распускаць хвост; 3) слацца лістам; 4) ламаць шапку; 5) адпускаць лейцы. 4. Адзначце словы, у якіх выдзеленыя суфіксы з'яўляюцца формаўтваральнымі: 1) майстэрства; 2) майстравалі; 3) змайстраваўшы; 4) смялей; 5) смеласць. 5. Адзначце рэчыўныя назоўнікі: 1) анальгін; 2) хвароба; 3) стать; 4) мука; 5) калоссе. 6. Адзначце простыя лічэбнікі: 1) чатырыста; 2) пяцёра; 3) пасьмідзясяты; 4) шаснаццаць; 5) дваццаць адзін. 7. Адзначце прыклады, у якіх займеннікі ўжыты правільна: 1) дзякаваць табе; 2) маяго сябра; 3) не дапамог нікому; 4) упэўнены ў сябе; 5) купілі саміх дарагіх цукерак. 8. Адзначце сказы, у якіх дапушчаны памылкі ва ўжыванні ст параўнання прыметнікаў і прыслоўяў: 1) Шніцаль смачней за адбіўную. 2) У пакоі было халадней, чым на вуліцы. 3) Цяжэй за ўсё было здаць залік па хіміі. 4) За горадам аўтобус паехаў больш хутчэй. 5) Наша спартыўная каманда мацнейшая вашай. 9. Адзначце сказы, у якіх выдзеленыя словы — злучнікі: 1) Я адчуў, як у мяне загарэліся шчокі (В. Адамчык). 2) Ні дзеці, ні бабуля, відаць, не бачылі нас (Ф. Янкоўск 3) У душы нават успыхнула ўрачыстае прадчуванне (А. Жук). 4) Між глыбокіх снягоў, дзе лес глуха шуміць, ціхі дом адзінока стаіць (Я. Колас). 5) У дзвярах быў механічны званок, аднак Алесь ча адважыўся крутануць яго... (І. Шамякін). 10. Адзначце прыклады, якія не з'яўляюцца словазлучэнь 1) пасля вячэры; 2) паедзем паслязаўтра; 3) будзе рамантаваць; 4) рамантаваць веласіпед; 5) самы яркі.

Кантрольная работа

Варыянт 1

1. Асіміляцыя зычных:

Пры вымаўленні свісцячых гукаў [с], [з] перад шыпячымі [ш], [ж], [ч], [щ] яны могуць змяняцца на адпаведныя шыпячыя. Гэта з'ява называецца асіміляцыяй.

• 1) на вяровачцы [с'ч'ы] — адбываецца асіміляцыя.
• 2) счапіцца [шч] — адбываецца асіміляцыя.
• 3) зжыцца [шч] — адбываецца асіміляцыя.
• 4) падчас [ч'] — няма асіміляцыі.
• 5) разносчык [сч] — адбываецца асіміляцыя.

Адказ: 1, 2, 3, 5.

2. Пераносным значэнне словазлучэнняў:

• 1) выбух смеху — пераноснае (моцна, раптоўна).
• 2) струмень вады — прамое.
• 3) ноты незадавальнення — пераноснае (выраз, адценне).
• 4) малюнкі вучняў — прамое.
• 5) крыніца даходаў — пераноснае (источник).

Адказ: 1, 3, 5.

3. Фразеалагізмы са значэннем 'лісліва дагаджаць':

• 1) рассыпацца дробным макам — хутка знікнуць.
• 2) распускаць хвост — выхваляцца, выказваць задаволенасць сабой.
• 3) слацца лістам — пакорна выконваць загады.
• 4) ламаць шапку — ліслівіць, прыніжацца.
• 5) адпускаць лейцы — даваць волю.

Адказ: 2, 4.

4. Формаўтваральныя суфіксы:

Формаўтваральныя суфіксы служаць для ўтварэння формаў слова (напрыклад, ступені параўнання прыметнікаў, дзеепрыметнікаў, дзеепрыслоўяў).

• 1) майстэрства — утворана назоўнік.
• 2) майстравалі — дзеяслоў у мінулым часе, суфікс -л-, формаўтваральны.
• 3) змайстраваўшы — дзеепрыметнік, суфікс -ўш-, формаўтваральны.
• 4) смялей — прыметнік у форме параўнальнай ступені, суфікс -ей-, формаўтваральны.
• 5) смеласць — утворана назоўнік.

Адказ: 2, 3, 4.

5. Рэчыўныя назоўнікі:

Рэчыўныя назоўнікі абазначаюць матэрыял, рэчыва, прадукт працы, з'яву прыроды, не падлягаюць лічэнню і змене па ліках.

• 1) анальгін — рэчыва (лекавы прэпарат).
• 2) хвароба — з'ява (стан).
• 3) сталь — рэчыва.
• 4) мука — рэчыва (прадукт харчавання).
• 5) калоссе — з'ява (масіўная пабудова, велічыня).

Адказ: 1, 3, 4, 5.

6. Простыя лічэбнікі:

Простыя лічэбнікі складаюцца з аднаго кораня.

• 1) чатырыста — састаўны (чатыры + ста).
• 2) пяцёра — зборны.
• 3) пасьмідзясяты — парадкавы.
• 4) шаснаццаць — просты.
• 5) дваццаць адзін — састаўны.

Адказ: 4.

7. Правільнае ўжыванне займеннікаў:

• 1) дзякаваць табе — правільна.
• 2) маяго сябра — не правільна (сябра маяго).
• 3) не дапамог нікому — правільна.
• 4) упэўнены ў сябе — правільна.
• 5) купілі саміх дарагіх цукерак — не правільна (ужыта займеннік саміх замест сабе).

Адказ: 1, 3, 4.

8. Памылкі ў параўнанні:

• 1) Шніцаль смачней за адбіўную — правільна.
• 2) У пакоі было халадней, чым на вуліцы — правільна.
• 3) Цяжэй за ўсё было здаць залік па хіміі — правільна.
• 4) За горадам аўтобус паехаў больш хутчэй — правільна.
• 5) Наша спартыўная каманда мацнейшая вашай — правільна.

Адказ: Памылак няма.

9. Сказы, у якіх выдзеленыя словы — злучнікі:

• 1) Я адчуў, як у мяне загарэліся шчокі — як (спалучальны займеннік, частка складанага падпарадкаванага злучніка).
• 2) Ні дзеці, ні бабуля, відаць, не бачылі нас — ні (суфікс адмоўнага займенніка).
• 3) У душы нават успыхнула ўрачыстае прадчуванне — (',').
• 4) Між глыбокіх снягоў, дзе лес глуха шуміць, ціхі дом адзінока стаіць — дзе (спалучальны займеннік, частка складанага падпарадкаванага злучніка).
• 5) У дзвярах быў механічны званок, аднак Алесь ча адважыўся крутануць яго — аднак (супастаўляльны злучнік).

Адказ: 1, 4, 5.

10. Прыклады, якія не з'яўляюцца словазлучэннямі:

Словазлучэнне — гэта спалучэнне двух ці больш самастойных слоў, звязаных па сэнсе і граматычна.

• 1) пасля вячэры — словазлучэнне (дзеяпр./прысл. + назоўнік).
• 2) паедзем паслязаўтра — словазлучэнне (дзеяслоў + прыслоўе).
• 3) будзе рамантаваць — словазлучэнне (дапаможны дзеяслоў + інфінітыў).
• 4) рамантаваць веласіпед — словазлучэнне (дзеяслоў + назоўнік).
• 5) самы яркі — словазлучэнне (прыслоўе + прыметнік).

Адказ: Няма такіх прыкладаў.