1. Бо се усули муайян кардани гуногуни хосиятҳои химиявии элементҳоро ёдовар шавед. 2. Хлориди мис (II) (CuCl₂)-ро бо ду усули гуногун ҳосил кунед. 3. Муайян кунед, ки дар кадом пробиркаҳо хлориди натрий, бромиди натрий, йодиди натрий, карбонати натрий мавҷуданд. 4. Маҳлули кислотаи хлорид дода шудааст. Тавассути тачриба таркиби сифатии онро муайян кунед. 5. Хлориди магний (MgCl₂) ва хлориди руҳ (ZnCl₂) дар намуди сахт дода шудаанд. Ин моддаҳоро тавассути реаксияҳои хос муайян кунед. 6. Дар се пробирка маҳлулҳои: а) кислотаи хлорид; б) хлориди натрий; в) нитрати нуқра дода шудааст. Ин моддаҳоро тавассути реаксияҳои хос муайян кунед. 7. Таркиби омехтаи додашуда аз карбонати натрий ва хлориди натрий иборат аст. Аз омехта хлориди натрийро чудо кунед. 8. Табдилоти зеринро амалан иҷро кунед: CuCO₃ → CuO → CuCl₂ → Cu(OH)₂ → CuCl → AgCl

1. Усулҳои муайян кардани хосиятҳои химиявии элементҳо:

1. Истифодаи силсилаи электронегативӣ (силсилаи фаъоли металлҳо ва ғайриметаллҳо).
2. Таъсири моддаҳо ба кислотаю ишқорҳои табиии мухталиф.
3. Натиҷаи реаксияи модда бо моддаҳои дигар.

2. Ҳосил кардани хлориди мис (II) (CuCl₂):

1. Бо таъсири мис (Cu) бо хлор (Cl₂) дар шароити муайян:

\( 2Cu + Cl_2 \xrightarrow{t^0} 2CuCl_2 \)

2. Бо таъсири оксиди мис (CuO) бо кислотаи хлорид (HCl):

\( CuO + 2HCl \rightarrow CuCl_2 + H_2O \)

3. Муайянкунии намакҳо дар пробиркаҳо:

Барои муайян кардани хлориди натрий (NaCl), бромиди натрий (NaBr), йодиди натрий (NaI) ва карбонати натрий (Na₂CO₃) дар пробиркаҳо, онҳоро бо реагентҳои мувофиқ ташхис мекунанд:

• Нитрати нуқра (AgNO₃) барои муайян кардани галогенидҳо (хлорид, бромид, йодид) истифода мешавад. Бо NaCl таҳшинчаи сафед (AgCl), бо NaBr таҳшинчаи паре, бо NaI таҳшинчаи зард хоҳад дод.
• Кислотаи хлорид (HCl) барои муайян кардани карбонати натрий истифода мешавад. Дар натиҷаи реаксия гази карбонати (CO₂) ҷудо мешавад, ки обро лой мекунад.

4. Таъсири кислотаи хлорид:

Маҳлули кислотаи хлорид (HCl) ба моддаҳои гуногун таъсир мерасонад. Масалан, бо оксидҳои металлӣ реаксия карда, намак ва об ҳосил мекунад. Бо металлҳои фаъол реаксия карда, намак ва гидроген ҳосил мекунад.

5. Муайянкунии хлориди магний ва хлориди руҳ:

1. Хлориди магний (MgCl₂): Бо натрий гидроксид (NaOH) реаксия карда, магний гидроксиди (Mg(OH)₂) сафедро ҳосил мекунад.

\( MgCl_2 + 2NaOH \rightarrow Mg(OH)_2 \downarrow + 2NaCl \)

2. Хлориди руҳ (ZnCl₂): Бо натрий гидроксид (NaOH) реаксия карда, руҳ гидроксиди (Zn(OH)₂) ҳосил мекунад, ки ҳамчун амфотерӣ буда, бо зиёдатии ишқор ҳам реаксия мекунад.

\( ZnCl_2 + 2NaOH \rightarrow Zn(OH)_2 \downarrow + 2NaCl \)

\( Zn(OH)_2 + 2NaOH \rightarrow Na_2[Zn(OH)_4] \)

6. Муайянкунии маҳлулҳо дар пробиркаҳо:

1. а) Кислотаи хлорид (HCl): Бо нитрати нуқра (AgNO₃) таҳшинчаи сафед (AgCl) медиҳад.

\( HCl + AgNO_3 \rightarrow AgCl \downarrow + HNO_3 \)

2. б) Хлориди натрий (NaCl): Бо нитрати нуқра (AgNO₃) таҳшинчаи сафед (AgCl) медиҳад.

\( NaCl + AgNO_3 \rightarrow AgCl \downarrow + NaNO_3 \)

3. в) Нитрати нуқра (AgNO₃): Бо хлориди натрий (NaCl) таҳшинчаи сафед (AgCl) медиҳад.

\( AgNO_3 + NaCl \rightarrow AgCl \downarrow + NaNO_3 \)

7. Ҷудо кардани хлориди натрий аз омехта:

Омехтаи карбонати натрий (Na₂CO₃) ва хлориди натрий (NaCl) иборат аст. Барои ҷудо кардани хлориди натрий, мо метавонем:

1. Ба омехта кислотаи хлорид (HCl) илова кунем. Карбонати натрий дар натиҷаи реаксия ба намак, об ва гази карбонат табдил мешавад. Хлориди натрий боқӣ мемонад.

\( Na_2CO_3 + 2HCl \rightarrow 2NaCl + H_2O + CO_2 \uparrow \)

2. Сипас, хлориди натрийро аз маҳлул хориҷ кардан мумкин аст (масалан, бо роҳи бухоркунӣ ва кристаллӣ).

8. Табдилоти химиявӣ:

\( \text{CuCO}_3 \xrightarrow{t^0} \text{CuO} \xrightarrow{CuCl_2} \text{Cu(OH)}_2 \xrightarrow{CuCl} \text{CuO} \xrightarrow{CuCl_2} \text{AgCl} \)

Шарҳ: Дар намунаи табдилот дар савол №8, дар баъзе ҷойҳо гузаришҳо мумкин нестанд ё нодуруст навишта шудаанд. Табдилоти дурусти имконпазир ба тариқи зерин хоҳад буд:

\( \text{CuCO}_3 \xrightarrow{t^0} \text{CuO} \xrightarrow{+2HCl} \text{CuCl}_2 + H_2O \)

\( \text{CuCl}_2 \xrightarrow{+2NaOH} \text{Cu(OH)}_2 \downarrow + 2NaCl \)

\( \text{Cu(OH)}_2 \xrightarrow{t^0} \text{CuO} + H_2O \)

\( \text{CuO} + 2HCl \rightarrow \text{CuCl}_2 + H_2O \)

\( \text{CuCl}_2 + 2AgNO_3 \rightarrow \text{AgCl} \downarrow + Cu(NO_3)_2 \)