13. [3 балл] Кейс. «Кенді байытатын бактериялар». Қостанай облысындағы металлургиялық кәсіпорындарда темір мен марганец кендерін байыту үшін арнайы бактериялар қолданылады. Бұл темір бактериялары қараңғы ортада тіршілік етеді, хлорофилі жоқ. Олар екі валентті темірді үш валентті темірге дейін тотықтырып, бөлінген энергияны CO₂-ден органикалық заттар түзуге жұмсайды. а) Мәтінге сүйеніп, темір бактерияларының органикалық заттар түзуге қажетті энергияны қайдан алатынын жазыңыз. ә) Хемосинтез бен фотосинтездің бір ұқсастығын жазыңыз. б) Неліктен бұл бактериялар қараңғы ортада тіршілік ете алады, ал жасыл өсімдіктер тіршілік ете алмайды?

а) Бактериялар энергияны екі валентті темірді үш валентті темірге дейін тотықтыру кезінде бөлінетін химиялық энергиядан алады.

ә) Хемосинтез бен фотосинтездің ұқсастығы: екі үдерісте де бейорганикалық CO₂-ден органикалық заттар түзіледі.

б) Бұл бактериялар жарық энергиясын емес, темірдің тотығуынан бөлінетін химиялық энергияны пайдаланады, сондықтан қараңғыда тіршілік ете алады; жасыл өсімдіктер фотосинтез үшін жарыққа мұқтаж.