2. «Тамырдың қызметінің маңыздылығын дәлелдеңдер, топырақтан заттарды сіңіру; су мен минералды заттарды сабаққа тасымалдау» деген дебатқа кейс дайындаңдар.

Дебат тақырыбы: Тамырдың өсімдік тіршілігіндегі маңызы

Негізгі ұстаным: Тамырдың топырақтан су мен минералды заттарды сіңіріп, оларды сабаққа тасымалдауы — өсімдіктің өсуі мен дамуының негізгі шарты.

1-дәлел. Тамыр өсімдікті топыраққа бекітеді. Негізгі және жанама тамырлар өсімдікті берік ұстап тұрады. Тамыр болмаса, өсімдік желге, жаңбырға және сыртқы әсерлерге төтеп бере алмайды.

2-дәлел. Тамыр топырақтан су мен минералды заттарды сіңіреді. Тамыр түктері топырақ бөлшектерімен жанасу ауданын ұлғайтады. Олар суды және минералды тұздарды сіңіріп, өсімдікке қажетті қоректік заттармен қамтамасыз етеді.

3-дәлел. Тамыр сіңірілген заттарды сабаққа тасымалдайды. Тамырдың өткізгіш ұлпалары арқылы су мен минералды заттар сабаққа, жапырақтарға және басқа мүшелерге жеткізіледі. Бұл заттар фотосинтезге, жасушалардың бөлінуіне және өсімдіктің өсуіне қатысады.

4-дәлел. Тамырдың жұмысы бұзылса, өсімдік те әлсірейді. Су жетіспегенде өсімдік солады, ал минералды заттар жеткіліксіз болса, жапырақтары сарғайып, өсуі баяулайды. Демек, тамырдың қызметі өсімдіктің барлық мүшелерінің қалыпты жұмысына әсер етеді.

Қарсы пікірге жауап: Жапырақта органикалық заттар түзілгенімен, фотосинтездің жүруі үшін су мен минералды тұздар қажет. Бұл заттарды өсімдікке жеткізетін негізгі мүше — тамыр. Сондықтан тамырдың қызметін басқа мүшелер толық алмастыра алмайды.

Қорытынды: Тамыр өсімдікті бекітеді, топырақтан су мен минералды заттарды сіңіреді және оларды сабаққа тасымалдайды. Осы қызметтердің арқасында өсімдік қоректеніп, өсіп, дамиды. Сондықтан тамыр — өсімдік тіршілігі үшін аса маңызды мүше.