Ответ:

Есімше жұрнақтары етістіктен есімше тұлғасын жасайды. Бұл сөйлемдерде олар өткен шақтық, ауыспалы және келер шақтық мағыналарды білдіреді.

  1. Базаралы науқасынан оңалып, қайтадан азамат қалпына келгенде, қараша үйлердің үлкен-кішісі түгел қуанды. Келгенде сөзіндегі жұрнақ — -ген; өткен шақ есімше, уақыт мәнінде жұмсалған.
  2. Аспанды ызғырық суық сұр бұлт қаптаған. Қаптаған сөзіндегі жұрнақ — -ған; өткен шақ есімше.
  3. Игілікті жігіттерді бөгей тұрмақ еді, бірақ оның реті болмай қалды. Тұрмақ сөзіндегі жұрнақ — -мақ; мақсатты, ниет мәнді келер шақ есімше.
  4. Болыс ағасы тұрғанда етек-жеңін кең ұстайтын. Тұрғанда сөзіндегі -ған — өткен шақ есімше; ұстайтын сөзіндегі -атын — ауыспалы осы шақтық не дағдылы өткен шақтық мән беретін есімше.
  5. Қасымның ырысы болған «Қос шалқардың» қойнау-қуысын қалдырмастан араладық. Болған сөзіндегі жұрнақ — -ған; өткен шақ есімше.
  6. Мұстафаның ойы бір биені өзі алып, бір биені Мұқанға бермек екен. Берме́к сөзіндегі жұрнақ — -мек; мақсат, ниет мәнді келер шақ есімше.
  7. Бұл шырақ өшпес түгіл, лаулар, жанар. Өшпес сөзінде болымсыз есімшенің -пес жұрнағы бар; лаулар және жанар сөздерінде болжалды келер шақ есімшенің -ар жұрнағы бар.

Қорытынды: -ған/-ген — өткен шақ, -атын/-йтын — ауыспалы шақ, -ар/-ер/-р және -мақ/-мек — келер шақ мәнді есімше жұрнақтары; -пес — болымсыз есімше тұлғасы.