2-тапсырма. Сөйлемге синтаксистік талдау жасаңыз: Абылай көреген саяси қайраткер бола отырып, қалмақтармен аса ауыр соғыстардан қалжырап, елінің есін жиғызу үшін дипломатиялық жолдарды да тиімді пайдаланды.

1-қадам. Сөйлемнің мақсаты мен интонациясын анықтаймыз. Сөйлем хабарлы, лепсіз, жай сөйлем.

2-қадам. Грамматикалық негізін табамыз. Бастауышы — Абылай (кім?), баяндауышы — пайдаланды (не істеді?). Грамматикалық негізі: Абылай пайдаланды.

3-қадам. Тұрлаусыз мүшелерін анықтаймыз. Дипломатиялық жолдарды — тура толықтауыш; тиімді — қимыл-сын пысықтауыш; да — демеулік шылау. Елінің есін жиғызу үшін — мақсат пысықтауыш. Қалмақтармен аса ауыр соғыстардан қалжырап — көсемше оралымды себеп-мезгіл мәнді пысықтауыш. Көреген саяси қайраткер бола отырып — көсемше оралымды пысықтауыш; мұнда көреген, саяси сөздері қайраткер сөзін анықтайды, ал аса ауыр сөздері соғыстар сөзін анықтайды.

4-қадам. Сөйлемнің құрылымын сипаттаймыз. Сөйлем жайылма, хабарлы, лепсіз, жақты, толымды. Бірыңғай мүшелері жоқ. Көсемше оралымдары үтірмен бөлінген.

Сөйлем сызбасы: [Көсемше оралым], [көсемше оралым], бастауыш — пысықтауыш — баяндауыш.