216. Прадэманструйце багацце складаназалежных сказаў у залежнасці ад таго, якія адносіны паміж галоўнай і даданай часткай падкрэсліваюцца: азначальныя, дапаўняльныя, акалічнасныя (месца, часу, умовы, прычыны, спосабу дзеяння, мэты, уступальныя). Запішыце сказы, вызначце від даданай часткі. Мне хацелася б прачытаць свой любімы верш (які.., у якім.., што напісаў.., нягледзячы на тое.., пры ўмове.., калі.., з якой мэтай... як... і г. д.).

Задание 216

Гэтае заданне прапануе прадэманстраваць багацце складаназалежных сказаў, звярнуўшы ўвагу на адносіны паміж галоўнай і даданай часткай. Трэба напісаць сказы і вызначыць тып даданай часткі.

Давайце разгледзім прыклад, які дадзены ў заданні, і паспрабуем дапоўніць яго, паказваючы розныя тыпы даданых частак:

• Азначальная: Мне хацелася б прачытаць свой любімы верш, які напісаў мой любімы паэт. (Даданая частка тлумачыць, пра які менавіта верш ідзе гаворка).
• Дапаўняльная: Я думаю, што гэты верш вельмі глыбокі. (Даданая частка дапаўняе галоўную, адказвае на пытанне каго? што? ад галоўнага слова).
• Акалічнасная часу: Я прачытаю яго, калі будзе вольны час. (Даданая частка ўказвае на час дзеяння).
• Акалічнасная ўмовы: Я прачытаю яго, пры ўмове, што ён будзе ў маёй кнізе. (Даданая частка ўказвае на ўмову, пры якой адбудзецца дзеянне).
• Акалічнасная прычыны: Я прачытаю яго, таму што ён вельмі прыгожы. (Даданая частка ўказвае на прычыну дзеяння).
• Акалічнасная мэты: Я прачытаю яго, каб палепшыць свой слоўнікавы запас. (Даданая частка ўказвае на мэту дзеяння).
• Акалічнасная спосабу дзеяння: Я прачытаю яго так, як напісаў аўтар. (Даданая частка паказвае спосаб дзеяння).
• Уступальная: Я прачытаю яго, нягледзячы на тое, што ён складаны. (Даданая частка ўказвае на акалічнасць, якая не перашкаджае асноўнаму дзеянню).

Выснова: Такім чынам, складаназалежныя сказы дазваляюць выражаць самыя розныя адносіны паміж часткамі, робячы мову багатай і разнастайнай.