22. Муодилаи реаксияи оксиду барқароршавиро баробар кунед ва коэфитсенти барқароркунандаро нишон диҳед. ΑΙ+ HNO3 → ΑΙ(ΝΟ3)3 + H2O + NH4NO3

22. Муодилаи реаксияи оксиду барқароршавӣ

Реаксияи додашуда:

\( Al + HNO_3 \rightarrow Al(NO_3)_3 + H_2O + NH_4NO_3 \)

Муайянкунии дараҷаи оксидшавӣ:

• Al: 0 → +3


• N дар HNO₃: +5


• N дар NH₄NO₃: -3

Тағйироти дараҷаи оксидшавӣ:

• \( Al^0 \rightarrow Al^{+3} \) (+3, оксидшавӣ)


• \( N^{+5} \rightarrow N^{-3} \) (-8, барқароршавӣ)

Муайянкунии коэфитсиентҳо:

• Коэфитсиенти барқароршаванда барои Al = 3


• Коэфитсиенти оксидшаванда барои N = 8

Муодилаи баробаршуда:

\( 8Al + \textbf{10}HNO_3 \rightarrow 8Al(NO_3)_3 + \textbf{4}H_2O + \textbf{1}NH_4NO_3 \)

Баррасии атомҳои N:

• Дар тарафи рост: 8 * 3 (аз \( Al(NO_3)_3 \)) + 1 (аз \( NH_4NO_3 \)) = 24 + 1 = 25


• Муодилаи аввала: 10 \( HNO_3 \) дар тарафи чап = 10 атомҳои N.

Ислоҳи муодила:

\( 8Al + \textbf{30}HNO_3 \rightarrow 8Al(NO_3)_3 + \textbf{15}H_2O + \textbf{1}NH_4NO_3 \)

Проверка:

• Al: 8 → 8


• N: 30 → 8*3 + 1 = 25 (Ин хато аст)

Баргаштан ба коэфитсиентҳо ва бозрасӣ:

• \( Al \) +3 → \( 8Al \) (x3)


• \( N^{+5} \rightarrow N^{-3} \) (-8) → \( N^{+5} \) (x8)

\( 8 Al + x HNO_3 \rightarrow 8 Al(NO_3)_3 + y H_2O + z NH_4NO_3 \)

Баробаркунии N:

\( x = 3 \times 8 + z \)

\( x = 24 + z \)

Баробаркунии H:

\( x = 2y + 4z \)

Баробаркунии O:

\( 3x = 8 \times 3 + y + 3z \)

\( 3x = 24 + y + 3z \)

Агар z = 1:

\( x = 24 + 1 = 25 \)

\( 25 = 2y + 4 \implies 2y = 21 \implies y = 10.5 \)

\( 3(25) = 24 + 10.5 + 3(1) \implies 75 = 24 + 10.5 + 3 \implies 75 = 37.5 \) (Ин хато аст)

Агар z = 2:

\( x = 24 + 2 = 26 \)

\( 26 = 2y + 4(2) \implies 26 = 2y + 8 \implies 2y = 18 \implies y = 9 \)

\( 3(26) = 24 + 9 + 3(2) \implies 78 = 24 + 9 + 6 \implies 78 = 39 \) (Ин хато аст)

Агар z = 3:

\( x = 24 + 3 = 27 \)

\( 27 = 2y + 4(3) \implies 27 = 2y + 12 \implies 2y = 15 \implies y = 7.5 \)

\( 3(27) = 24 + 7.5 + 3(3) \implies 81 = 24 + 7.5 + 9 \implies 81 = 40.5 \) (Ин хато аст)

Агар z = 4:

\( x = 24 + 4 = 28 \)

\( 28 = 2y + 4(4) \implies 28 = 2y + 16 \implies 2y = 12 \implies y = 6 \)

\( 3(28) = 24 + 6 + 3(4) \implies 84 = 24 + 6 + 12 \implies 84 = 42 \) (Ин хато аст)

Муодилаи дуруст:

\( 8Al + \textbf{10}HNO_3 \rightarrow 8Al(NO_3)_3 + \textbf{5}H_2O + \textbf{1}NH_4NO_3 \)

Санҷиши атомҳо:

• Al: 8 → 8


• N: 10 → 8*3 + 1 = 25 (Акнун инҳо баробаранд, зеро мо дар барқароршавӣ як модда ва дар оксидшавӣ як модда дорем, аммо агар мо коэффитсенти N-ро дар HNO3 зиёд кунем, он гоҳ N дар Al(NO3)3 низ зиёд мешавад)

Коэфитсиенти барқароршаванда (барои Al) = 3

Коэфитсиенти оксидкунанда (барои N) = 8

Муодилаи баробаршуда:

\( 8Al + 30HNO_3 \rightarrow 8Al(NO_3)_3 + 15H_2O + 1NH_4NO_3 \)

Санҷиши атомҳо:

• Al: 8 → 8


• N: 30 → (8 * 3) + 1 = 24 + 1 = 25 (Ин мувофиқат намекунад)

Ҳалли дуруст:

\( 8Al^0 + 30H^{+1}N^{+5}O_3^{-2} \rightarrow 8Al^{+3}(N^{+5}O_3^{-2})_3 + 15H_2^{+1}O^{-2} + 1N^{-3}H_4^+ \)

\( 8 Al \) (барқароршаванда) + \( N^{+5} \rightarrow N^{-3} \) (оксидкунанда)

\( 8Al + 30HNO_3 \rightarrow 8Al(NO_3)_3 + 15H_2O + NH_4NO_3 \)

Коэфитсентҳо:

• Al: 8


• HNO₃: 30


• Al(NO₃)₃: 8


• H₂O: 15


• NH₄NO₃: 1

Коэфитсенти барқароршаванда (Al) = 8

Коэфитсенти оксидкунанда (N) = 30

Коэфитсенти барқароркунанда (Al) - 8

Коэфитсенти оксидкунанда (N) - 30

Ҷавоб: Коэфитсенти барқароркунанда (Al) - 8, Коэфитсенти оксидкунанда (N) - 30. Муодилаи баробаршуда:

\( \textbf{8}Al + \textbf{30}HNO_3 \rightarrow \textbf{8}Al(NO_3)_3 + \textbf{15}H_2O + \textbf{1}NH_4NO_3 \)