273. Кыймылга карата берилген маселелер. а) Бишкек шаарынан Каракол шаарына чейин 400 км. Эгерде автобус саатына 60 км жол жүрсө, Бишкектен Караколго ал канча саатта жетет? б) Велосипедчен бала саатына 12 км ылдамдык менен 2 саат жол жүрдү. Бала бардыгы канча километр жол жүрдү? в) Бишкек – Балыкчы маршруту боюнча туристтик поезд жөнөдү. Эки шаардын аралыгы 180 км. Поезд жолдо [саат саны кесилип калган] саат жүргөн болсо, анын орточо ылдамдыгы канча? Маселелерди чыгар. Алардын жалпылыктары эмнеде?

а) Убакытты табуу үчүн аралыкты ылдамдыкка бөлөбүз: 400 км : 60 км/саат = 6⅔ саат. ⅔ саат = 40 мин.

Автобус 6 саат 40 мүнөттө жетет.

б) Жолду табуу үчүн ылдамдыкты убакытка көбөйтөбүз: 12 км/саат · 2 саат = 24 км.

Бала 24 км жол жүргөн.

в) Орточо ылдамдыкты табуу формуласы: ылдамдык = аралык : убакыт. Бул жерде 180 км аралык көрүнүп турат, бирок поезддин канча саат жүргөнү сүрөттө кесилип калган. Ошондуктан ылдамдыкты сан менен эсептөө мүмкүн эмес: ал 180 кмди жүргөн сааттардын санына бөлүүгө барабар. Убакыт көрсөтүлгөн бөлүгүн толук жибериңиз.

Бул маселелердин жалпылыгы — баарында кыймылдын ылдамдыгы, убактысы жана басып өткөн жолу колдонулат.

Жооп: а) 6 саат 40 мүнөт; б) 24 км; в) поезддин жүргөн убактысы жетишпегендиктен так жооп табылбайт.