3. а) Қышқыл формулаларындағы элементтердің тотығу дәрежелерін анықтаңыз: H₂SO₃, HCl, HNO₃, H₂SO₄. б) Егер ерітіндідегі 150 молекуланың 60 иондарға ыдыраса, диссоциациялану дәрежесін анықтаңыз.

а) Қышқылдардағы сутектің тотығу дәрежесі +1, оттектікі −2. Бейтарап молекуладағы тотығу дәрежелерінің қосындысы нөлге тең.

H₂SO₃: 2·(+1) + x + 3·(−2) = 0, сондықтан S = +4. Демек, H: +1, S: +4, O: −2.

HCl: H = +1, Cl = −1.

HNO₃: (+1) + x + 3·(−2) = 0, сондықтан N = +5. Демек, H: +1, N: +5, O: −2.

H₂SO₄: 2·(+1) + x + 4·(−2) = 0, сондықтан S = +6. Демек, H: +1, S: +6, O: −2.

б) Диссоциациялану дәрежесі ыдыраған молекулалар санының бастапқы молекулалар санына қатынасына тең:

α = 60/150 = 0,4 = 40%.

Жауап: а) тотығу дәрежелері жоғарыда көрсетілген; б) α = 40%.