Ответ:
| Үзінді | Түсіндірме |
|---|---|
| Ақыл: пайдалы мен зияндыны танып, ғылымды ұғуға көмектеседі. | Ақыл адамға нәрсенің пайдасы мен зиянын ажыратып, дұрыс шешім қабылдауға жәрдемдеседі. Ғылымды түсініп, игеру үшін де ақыл қажет. Бірақ ақыл жеке өзі жеткіліксіз: оның білімі ізгі мақсатқа жұмсалуы үшін жүрекке бағынуы, ал пайдалы іске айналуы үшін қайратпен бекемделуі керек. |
| Қайрат: өзін танып-білуге ерінбей-жалықпай үйрену — оның ісі. | Қайрат бастаған істі жалғастыруға, талаптануға және ғылымды үйренуге күш береді. Алайда қайрат ақыл мен жүректің жөн сілтеуінсіз болса, теріс іске жұмсалуы мүмкін. Толық адам болу үшін қайратты ақылмен бағыттап, жүректің адамгершілік өлшемімен ұштастыру қажет. Ғылым осы қасиеттерді біліммен толықтырады. |
Абайдың ойынша, толық адам болуға ақыл, қайрат, жүрек пен ғылымның үйлесімі жеткізеді: ақыл жолды таниды, қайрат сол жолда әрекет етеді, ғылым білім береді, жүрек ізгілік пен әділетке бастайды.
