30. Банктің есебінде былай жазылған: «Портфельдің 99% сенім деңгейіндегі күндік VaR көрсеткіші 10 млн теңге». VaR (тәуекелдегі құн) мынаны білдіреді: модельдің бағалауы бойынша күндік шығынның 10 млн теңгеден асу ықтималдығы шамамен 1%. Екі қызметкер мұны әртүрлі түсінді. Ерлан: «Демек, бір күнде 10 млн-нан артық ешқашан жоғалтпаймыз». Сәуле: «Демек, жүз күнде бір рет дәл 10 млн жоғалтамыз». Кім дұрыс түсінді? A) Ерлан: VaR бір күнде болуы мүмкін ең үлкен шығын, одан артық жоғалту мүмкін емес. B) Ешкім: модель дұрыс болса, ұзақ кезеңде шығын орта есеппен шамамен жүз күннің бірінде 10 млн-нан көп болады, ал қаншалықты көп болатынын VaR көрсетпейді. C) Сәуле: VaR жүз күнде дәл бір рет болатын шығын, одан жиі де, сирек те болмайды. D) Екеуі де: екі тұжырым да бір нәрсені әртүрлі сөзбен сипаттайды.

99% сенім деңгейіндегі күндік VaR 10 млн теңге болса, модель бойынша бір күндегі шығынның 10 млн теңгеден асу ықтималдығы шамамен 1% болады.

1. Ерланның тұжырымы дұрыс емес: VaR шығынның бұдан артық болуы мүмкін емес деген шекті білдірмейді.

2. Сәуленің тұжырымы да дұрыс емес: бұл әр жүз күннің дәл бірінде 10 млн теңге жоғалтамыз дегенді білдірмейді. Сонымен қатар, VaR шектен асқандағы шығын көлемін көрсетпейді.

Демек, модель дұрыс болған жағдайда ұзақ мерзімде шамамен жүз күннің бірінде шығын 10 млн теңгеден асуы мүмкін.

Жауап: B) Ешкім. VaR шектен асу ықтималдығын бағалайды, ал шығынның одан қаншалықты көп болатынын көрсетпейді.