4. Бекетовтың «Металдардың белсенділік қатарын» пайдаланып, реакциялардың жүру мүмкіндіктерін болжаңдар, жүретін реакция теңдеулерін аяқтаңдар: а) AlCl₃ + Zn → ? + ?; ә) CuSO₄ + Al → ? + ?; б) Pb(NO₃)₂ + Fe → ? + ?; в) Cu + HgCl₂ → ? + ?; г) Sn + FeSO₄ → ? + ?; ғ) Fe + SnCl₂ → ? + ?.

Металл тұздағы металдан белсендірек болса, орынбасу реакциясы жүреді. Белсенділік қатарын салыстырып, теңдеулерді теңестіреміз.

1. Zn алюминийден белсенділігі төмен, сондықтан Al-ды оның тұзынан ығыстырмайды.

   AlCl₃ + Zn → реакция жүрмейді.

2. Al мысқа қарағанда белсендірек, сондықтан Cu-ды ығыстырады. Теңестірілген теңдеу:

   3CuSO₄ + 2Al → Al₂(SO₄)₃ + 3Cu

3. Fe қорғасыннан белсендірек, сондықтан реакция жүреді:

   Pb(NO₃)₂ + Fe → Fe(NO₃)₂ + Pb

4. Cu сынаптан белсендірек емес, сондықтан Hg-ді ығыстырмайды.

   Cu + HgCl₂ → реакция жүрмейді.

5. Sn темірден белсенділігі төмен, сондықтан Fe-ді оның тұзынан ығыстырмайды.

   Sn + FeSO₄ → реакция жүрмейді.

6. Fe қалайыдан белсендірек, сондықтан Sn-ды ығыстырады:

   Fe + SnCl₂ → FeCl₂ + Sn

Жауап: реакциялар ә), б), ғ) теңдеулерінде жүреді; а), в), г) жағдайларында жүрмейді.