47. Прачытайце тэкст. Вызначце яго стыль. Назавіце характэрныя для гэтага стылю лексічныя, марфалагічныя і сінтаксічныя сродкі. Жанчынам і мужчынам, сям’я, мацярынства, бацькоўства і дзяцінства знаходзяцца пад абаронай дзяржавы. Жанчына і мужчына па дасягненні шлюбнага ўзросту маюць права на добраахвотнай аснове ўзяць шлюб і стварыць сям’ю. Сужэнцы маюць роўныя правы ў шлюбе і сям’і. Бацькі або асобы, якія іх замяняюць, маюць права і абавязаны выхоўваць дзяцей, клапаціцца аб іх здароўі, развіцці і навучанні, рыхтаваць да грамадска карыснай працы, прывіваць культуру і павагу да законаў, гістарычных і нацыянальных традыцый Беларусі. Дзіця не павінна падвяргацца жорсткаму абыходжанню або знявазе, прыцягвацца да работ, якія могуць нанесці шкоду яго фізічнаму, разумоваму або маральнаму развіццю. Дзеці абавязаны клапаціцца пра бацькоў, а таксама пра асоб, якія іх замяняюць, і аказваць ім дапамогу. Дзяржава аказвае падтрымку сем’ям з дзецьмі, дзецям-сіратам і дзецям, якія засталіся без апекавання бацькоў. Дзяржава забяспечвае прыярытэт выхавання дзяцей у сям’і. Дзеці могуць быць аддзелены ад сваёй сям’і супраць волі бацькоў і іншых асоб, якія іх замяняюць, толькі на падставе рашэння суда, калі бацькі або іншыя асобы, якія іх замяняюць, не выконваюць сваіх абавязкаў. Жанчынам і мужчынам забяспечваецца прадастаўленне роўных магчымасцей у атрыманні адукацыі і прафесійнай падрыхтоўцы, у працы і вылучэнні па службе (работе) у грамадскай (палітычнай), культурнай і іншых сферах дзейнасці, а таксама ствараюцца ўмовы для аховы іх працы і здароўя (Канстытуцыя Рэспублікі Беларусь, артыкул 32). Якія правы і абавязкі маюць бацькі і дзеці ў адносінах адно да аднаго? Раскажыце, як вы выконваеце свае абавязкі. Запішыце апошні абзац тэксту, устаўляючы прапушчаныя літары, раскрываючы дужкі і расстаўляючы неабходныя знакі прыпынку. Абгрунтуйце іх правапіс.

Перевод задания: Прочитайте текст. Определите его стиль. Назовите характерные для этого стиля лексические, морфологические и синтаксические средства. Какие права и обязанности имеют родители и дети по отношению друг к другу? Расскажите, как вы выполняете свои обязанности. Запишите последний абзац текста, вставляя пропущенные буквы, раскрывая скобки и расставляя необходимые знаки препинания. Обоснуйте их правописание.

Стыль тэксту. Тэкст адносіцца да афіцыйна-дзелавога стылю, дакладней, да заканадаўчага падстылю: гэта ўрывак з Канстытуцыі Рэспублікі Беларусь.

Характэрныя сродкі:

• Лексічныя: дакладныя прававыя паняцці і нейтральная кніжная лексіка: «маюць права», «абавязаны», «на падставе рашэння суда», «не выконваюць сваіх абавязкаў»; адсутнасць вобразных і эмацыянальна-ацэначных слоў.
• Марфалагічныя: назоўнікі з абстрактным значэннем («падтрымка», «выхаванне», «развіццё»); дзеясловы цяперашняга часу ў значэнні пастаяннага правіла («маюць», «забяспечвае», «ствараюцца»); формы абавязку і магчымасці («абавязаны», «могуць»).
• Сінтаксічныя: разгорнутыя складаныя сказы, пералічэнні аднародных членаў, дакладныя ўмоўныя і абмежавальныя канструкцыі («толькі на падставе рашэння суда, калі…»); прамы парадак слоў.

Адказы на пытанні. Бацькі або асобы, якія іх замяняюць, маюць права і абавязаны выхоўваць дзяцей, клапаціцца пра іх здароўе, развіццё і навучанне, рыхтаваць да грамадска карыснай працы і прывіваць павагу да законаў і традыцый. Дзеці абавязаны клапаціцца пра бацькоў і аказваць ім дапамогу. Дзіця мае права на абарону ад жорсткага абыходжання і ўмоў, якія шкодзяць яго развіццю.

Умоўны прыклад ад імя школьніка: Я выконваю свае абавязкі: паважаю бацькоў, дапамагаю ім дома, стараюся добра вучыцца і клапачуся пра малодшых. Калі бацькам патрэбна дапамога, я выслухоўваю іх і выконваю тое, пра што мы дамовіліся. Гэта прыклад; яго можна змяніць адпаведна асабістаму досведу.

Апошні абзац з выпраўленым правапісам і пунктуацыяй:

Жанчынам і мужчынам забяспечваецца прадастаўленне роўных магчымасцей у атрыманні адукацыі і прафесійнай падрыхтоўцы, у працы і вылучэнні па службе (работе) у грамадскай (палітычнай), культурнай і іншых сферах дзейнасці, а таксама ствараюцца ўмовы для аховы іх працы і здароўя.

Тлумачэнні. У словах «жанчынам», «мужчынам», «роўных», «магчымасцей», «атрыманні», «адукацыі», «дзейнасці», «ствараюцца», «здароўя» адноўлены прапушчаныя літары. У словазлучэнні «грамадскай (палітычнай), культурнай» слова ў дужках удакладняе значэнне: коска пасля дужак аддзяляе наступны аднародны член пералічэння. Коска перад «а таксама» раздзяляе часткі складанага сказа. У злучэнні «у працы і вылучэнні па службе» коска не ставіцца паміж аднароднымі членамі, злучанымі адзіночным злучнікам «і».»