5) Фосфордун тузулуш схемасын туз.

Решение:

Фосфордун (P) тузулуш схемасы анын химиялык касиеттерин жана бирикмелеринин пайда болушун көрсөтөт. Фосфор эки негизги оксид пайда кылат: P₂O₃ (фосфор (III) оксиди) жана P₂O₅ (фосфор (V) оксиди).

1. Фосфордон фосфор (III) оксидинин алынышы:

Фосфорду жетишсиз өлчөмдө кычкылтек менен күйдүрүү.

\( 4P + 3O_2 \xrightarrow{\Delta} 2P_2O_3 \)

2. Фосфордон фосфор (V) оксидинин алынышы:

Фосфорду ашыкча өлчөмдө кычкылтек менен күйдүрүү.

\( 4P + 5O_2 \xrightarrow{\Delta} 2P_2O_5 \)

3. Фосфор (III) оксидинин фосфор (V) оксидине айланышы:

Фосфор (III) оксидин кычкылтек менен андан ары окислять.

\( 2P_2O_3 + O_2 \xrightarrow{\Delta} 2P_2O_5 \)

4. Фосфор оксиддеринен фосфор кислоталарынын алынышы:

Фосфор (III) оксиди суу менен аракеттенишип, фосфорлуу (ортофосфорсуз) кислотаны пайда кылат.

\( P_2O_3 + 3H_2O \rightarrow 2H_3PO_3 \)

Фосфор (V) оксиди суу менен аракеттенишип, фосфорлуу (ортофосфор) кислотаны пайда кылат.

\( P_2O_5 + 3H_2O \rightarrow 2H_3PO_4 \)

Ответ: схемада фосфордон эки оксиддин (P₂O₃, P₂O₅) жана эки кислотанын (H₃PO₃, H₃PO₄) алынышы көрсөтүлгөн.