5. Өрнекті қарапайым түрге келтір және x = 1; −4; 2,5; −40 болғандағы сандық мәнін тап. 1) (5x − 1) − (2 − 8x); 2) 37 − (x − 16) + (12x − 1).

1) Жақшаны ашып, ұқсас мүшелерді біріктіреміз:

\((5x-1)-(2-8x)=5x-1-2+8x=13x-3\).

Мәндерін есептейміз: \(x=1\): \(13\cdot1-3=10\); \(x=-4\): \(13\cdot(-4)-3=-55\); \(x=2.5\): \(13\cdot2.5-3=29.5\); \(x=-40\): \(13\cdot(-40)-3=-523\).

2) Жақшаны ашып, ұқсас мүшелерді біріктіреміз:

\(37-(x-16)+(12x-1)=37-x+16+12x-1=11x+52\).

Мәндерін есептейміз: \(x=1\): \(11\cdot1+52=63\); \(x=-4\): \(11\cdot(-4)+52=8\); \(x=2.5\): \(11\cdot2.5+52=79.5\); \(x=-40\): \(11\cdot(-40)+52=-388\).

Жауабы: 1) \(13x-3\); мәндері: 10; −55; 29,5; −523. 2) \(11x+52\); мәндері: 63; 8; 79,5; −388.