5 тапсырма. Картаны пайдаланып XVI-XVII ғасыр аралығында қазақ даласында отырықшы қоныстарды анықтап шаруашылықтың қай түрлері дамығандығынсипаттап, төрт түлік түрін анықтаңыз.

5-тапсырма

XVI-XVII ғасырларда қазақ даласындағы отырықшы қоныстарды және дамыған шаруашылық түрлерін карта бойынша анықтайық.

Талдау:

XVI-XVII ғасырларда қазақ халқының шаруашылығы негізінен көшпелі мал шаруашылығына, соның ішінде төрт түлік (жылқы, сиыр, қой, ешкі) өсіруге негізделген.

Отырықшы қоныстар мен шаруашылық түрлері:

• Таулы аймақтар (Мысалы: Алтай, Жоңғария маңы): Мұнда егіншілік (арпа, бидай, тары), бау-бақша өсіру, қолөнер (киіз үй жасау, кілем тоқу) дамыған. Төрт түліктің барлығы өсірілген.
• Шөл дала аймақтар (Мысалы: Қызылқұм, Маңғыстау): Негізінен көшпелі мал шаруашылығымен айналысқан. Түйе, жылқы, қой өсіру басым болды. Жазғы жайлаулар мен қысқы қыстаулар жүйесі қалыптасқан.
• Өзен бойлары (Мысалы: Сырдария, Ертіс, Есіл маңы): Суармалы егіншілік дамыған. Бидай, арпа, сұлы, бақша дақылдары егілген. Балық аулау, қолөнер де маңызды рөл атқарған. Мұнда да төрт түлік өсірілді, әсіресе сиыр мен жылқы.

Қорытынды: XVI-XVII ғасырларда қазақ даласында көшпелі мал шаруашылығы басым болғанымен, географиялық жағдайларға байланысты отырықшылықтың кейбір элементтері (егіншілік, қолөнер) де дамыған.

Ответ: Кестеде көрсетілгендей, әр аймақтың өзіне тән шаруашылық түрлері мен төрт түлік бағыты болды.