5. «Жеті ғажайып» туралы жинақы мәтін жазыңдар. Мәтіндеріңде кездесетін біріккен сөздердің қалай жасалғанын түсіндіріңдер.

1-нұсқа. Қазақстанның жеті кереметі

Қазақстанның жеті кереметінің бірі — Қожа Ахмет Ясауи кесенесі. Ол Түркістан қаласында орналасқан. Кесене — орта ғасырлардан жеткен сәулет өнерінің көрнекті ескерткіші. Оның биік күмбезі мен әсем өрнектері келушілерді таңғалдырады.

Біріккен сөздер: орта ғасырлар бөлек жазылады; таңғалдырады сөзі «таң қалу» тіркесінің бірігуі арқылы жасалған.

2-нұсқа. Әлемнің жеті кереметі

Әлемнің жеті кереметінің бірі — Мысыр пирамидалары. Олар мыңдаған жыл бұрын салынған. Адамдар пирамидаларды ежелгі құрылысшылардың шеберлігінің дәлелі деп біледі. Бұл ғажайып ескерткіштер бүгінге дейін сақталған.

Біріккен сөздер: мыңдаған сөзі «мың» түбіріне жұрнақ жалғану арқылы жасалған; бүгінге сөзі бұл күн тіркесінен қалыптасқан біріккен сөздің септелген түрі.

3-нұсқа. Табиғаттың жеті ғажайыбы

Табиғаттың жеті ғажайыбына биік таулар, терең көлдер мен сарқырамалар жатады. Осындай көрікті жерлердің бірі — Қазақстандағы Шарын шатқалы. Оның қызыл жартастары ерекше пішінге ие. Табиғат байлығын қорғау — бәріміздің міндетіміз.

Біріккен сөздер: сарқырама сөзі «сарқырап ағатын су» мағынасындағы тіркестен бірігіп жасалған; бәріміздің сөзі бәрі есімдігіне тәуелдік және септік жалғаулары жалғану арқылы жасалған.