63. Уҡығыҙ. Берлек һәм күплек мәғәнәһен белдергән һүҙҙәрҙе табығыҙ. 1) Аңлатмалы һүҙлектән «солоҡ» һүҙенең мәғәнәһен асыҡлағыҙ. 2) Текстан күплек мәғәнәһен белдергән һүҙҙәрҙе ике бағанаға туплап яҙығыҙ: а) ялғау менән; б) ялғауһыҙ. Уларҙың ҡулланылыуын аңлатығыҙ. Һуңғы миҫалда күплек ялғауының мәғәнәһен айырыуса тәрән аңлатығыҙ.

Текстарҙағы күплек мәғәнәһендәге һүҙҙәр:

1-се текстан ялғаулы формалар: ғалимдар, яҙыуҙарға, һүрәттәргә, һүрәттәрҙең, мамонттар, аттар, носорогтар, үгеҙҙәр, һүрәттәре, кейек-йәнуарҙарға, башҡорттар. Был һүҙҙәр күп предметты, йәнлекте йәки кешене белдерә.

2-се текстан ялғаулы форма: ерҙәргә, башҡорттар. Айыу, бүре, төлкө, ҡуян, һыуар, камсат, шәшке, кеш исемдәре хайуан төрҙәрен дөйөм атап килә. Балыҡ, мал, йылҡы һүҙҙәре лә контекста дөйөм йәки күмәк мәғәнәлә ҡулланыла, әммә күплек ялғауы менән бирелмәгән.

3-сө текстан һәм өҙөктән ялғаулы формалар: ҡаялар, Батыршалар, ярҙар, Салауаттар, йылғалар, убалар, Мортазиндар. Батыршалар, Салауаттар, Мортазиндар исемдәрендә ялғау кешенең үҙен генә түгел, уның менән бәйле кешеләрҙе йәки тарихи шәхестәр төркөмөн дә белдерә.

а) Ялғау менән: ғалимдар, яҙыуҙар, һүрәттәр, мамонттар, аттар, үгеҙҙәр, башҡорттар, ерҙәр, ҡаялар, ярҙар, йылғалар, убалар, Салауаттар, Мортазиндар.

б) Ялғауһыҙ: айыу, бүре, төлкө, ҡуян, һыуар, камсат, шәшке, кеш, балыҡ, мал, йылҡы. Йәнлектәр исемлеге һәм «йылға-күл тулы балыҡ» тигән контекст уларҙың күп төрөн йәки күмәклеген күҙ алдына баҫтыра; «14 мең йыл» тигәндә һан күплек мәғәнәһен белдерә, шуға күрә «йыл» һүҙенә күплек ялғауы ҡушылмай.

«Солоҡ» — бал ҡорттары йәшәһен өсөн ағас ҡыуышында йәки махсус ағас олононда яһалған торлаҡ; солоҡсолоҡ — ҡырағай бал ҡорттарынан бал алыу кәсебе.

Шиғырҙағы «Муса Мортазиндар» формаһында күплек ялғауы Муса Мортазиндың үҙен генә түгел, уның менән бәйле кешеләрҙе, уның кеүек ил өсөн хеҙмәт иткәндәрҙе лә күҙ уңында тота. Был — ялғауҙың контекстҡа ҡарап төркөм һәм дөйөмләштереү мәғәнәһен белдереүе.