8. Адзначце сказы, у якіх парушаны граматычныя нормы беларускай мовы: 1) Пяць доўгіх вёрстаў вельмі стамілі нашых падарожнікаў. 2) Тры пятых соткі гарода былі засаджаны памідорамі. 3) Каля двух гадзін давялося чакаць цягніка на Гомель. 4) Трое ладных падсвінкаў гадавалася ў гэтым годзе ў бацькавым хляве

Рашэнне:

Граматычныя нормы беларускай мовы парушаны ў наступных сказах:

1. Пяць доўгіх вёрстаў вельмі стамілі нашых падарожнікаў.
   У гэтым сказе слова пяць патрабуе наступнага слова ў родным склоне (пяць вёрстаў), але прыметнік доўгіх стаіць у родным склоне, а не ў назоўным, як павінен быць пры лічэбніку пяць. Правільна: Пяць доўгіх вёрст вельмі стамілі...
2. Тры пятых соткі гарода былі засаджаны памідорамі.
   Пры скланяльных спалучэннях лічэбнікаў з назоўнікамі, калі першы кампанент — лічэбнікі адзін, два, тры, чатыры, назоўнік ставіцца ў назоўным склоне адзіночнага ліку, а прыметнік, які да яго адносіцца, — у назоўным склоне адзіночнага ліку. Аднак, калі першы кампанент — гэта лічэбнікі пяць, шэсць і г.д. (ці іх спалучэнні), назоўнік ставіцца ў родным склоне множнага ліку. У дадзеным сказе тры пятых — гэта дробавы лічэбнік, які павінен узгадняцца з назоўнікам соткі у родным склоне множнага ліку: Тры пятых соткі гарода былі засаджаны памідорамі. Сказана правільна. Аднак, калі б мелася на ўвазе 3/5 соткі, тады сказалі б: Тры пятых соткі гарода..., а не Тры пятых соткі гарода.... Такім чынам, сказ граматычна правільны.
3. Каля двух гадзін давялося чакаць цягніка на Гомель.
   Пры лічэбніках два, тры, чатыры назоўнік ставіцца ў назоўным склоне адзіночнага ліку. Лічэбнікі пяць, шэсць і далей — у родным склоне множнага ліку. У дадзеным сказе двух — гэта родны склон ад лічэбніка два. Калі ўжываем лічэбнік два з назоўнікам, то назоўнік павінен стаяць у назоўным склоне адзіночнага ліку. Такім чынам, правільна будзе: Каля двух гадзін давялося чакаць цягніка на Гомель. Скарыстаны родны склон ад лічэбніка два. Тады правільна: Каля двух гадзін давялося чакаць цягніка на Гомель.
4. Трое ладных падсвінкаў гадавалася ў гэтым годзе ў бацькавым хляве
   Калектыўныя лічэбнікі (акрамя тысяча) спалучаюцца з назоўнікамі, якія абазначаюць асобу мужчынскага роду, дзяцей, маладых жывёл, а таксама з назоўнікамі вока, вуха, слова, аканьне, уцяканьне і інш. Назоўнік ставіцца ў назоўным склоне множнага ліку. Трое — калектыўны лічэбнік. Падсвінкаў — назоўнік, які абазначае маладых жывёл. Таму назоўнік павінен стаяць у назоўным склоне множнага ліку: Трое ладных падсвінкаў гадавалася.... Скарыстаны родны склон множнага ліку. Правільна: Трое ладных падсвінкаў гадавалася...

Адказ: 1, 3, 4.