862. Шахси доро мардеро кироя карда ваъда давоми моҳ ба ӯ 12 сомонӣ ва як ҷома музд медиҳад. Вале марди кироя 7 моҳи пурра кор карда, аз хӯҷаин илтимос кард, ки музди кори ӯ ва ҷомаи ваъдагиро диҳад. Шахси доро ба ӯ 5 сомонӣ ва як чома дод. Нархи ҷомаро муайян намоед.

Дано:

• Музди моҳона: 12 сомонӣ
• Коргарди кардааст: 7 моҳ
• Пардохти пешакӣ: 5 сомонӣ + 1 ҷома
• Амвол: 1 ҷома

Ҳалли масъала:

1. Муайян кардани маблағи умумии кор барои 7 моҳ:
• \[ 12 \text{ сомонӣ/моҳ} \times 7 \text{ моҳ} = 84 \text{ сомонӣ} \]
2. Ҳисоб кардани маблағи боқимонда барои пардохт:
• \[ 84 \text{ сомонӣ (умумӣ)} - 5 \text{ сомонӣ (пешакӣ)} = 79 \text{ сомонӣ} \]
3. Муайян кардани арзиши ҷома:
• Маблағи боқимонда (79 сомонӣ) арзиши кори боқимонда ва ҷомаро дар бар мегирад. Азбаски 1 ҷома дода шудааст, арзиши он ба маблағи умумии боқимонда дохил мешавад.
• Агар мо фарз кунем, ки арзиши як ҷома ба маблағи моҳона баробар аст (12 сомонӣ), пас:
• \[ 79 \text{ сомонӣ} - 12 \text{ сомонӣ (арзиши ҷома)} = 67 \text{ сомонӣ} \]
• Ин маънои онро дорад, ки коргар аз 7 моҳ кор 67 сомонӣ музд гирифтааст, ки ба ҳар моҳ тақрибан 9.57 сомонӣ рост меояд. Ин имконпазир аст, агар нархи ҷома 12 сомонӣ бошад.
• Агар мо фарз кунем, ки арзиши ҷома тавофути байни кори умумии 7 моҳ ва пули пешакии гирифташуда аст, пас:
• \[ \text{Арзиши ҷома} = 84 \text{ сомонӣ} - 5 \text{ сомонӣ} = 79 \text{ сомонӣ} \]
• Вале ин дуруст нест, зеро 5 сомонӣ пешакӣ гирифта шудааст ва 79 сомонӣ бояд аз ҳисоби кори боқимонда пардохта шавад.
• Дурусттарин тафсир ин аст:
• Арзиши умумии кор барои 7 моҳ = 84 сомонӣ.
• Коргар 5 сомонӣ гирифтааст.
• Боқимонда барои пардохт = 84 - 5 = 79 сомонӣ.
• Аз ин 79 сомонӣ, 1 ҷома дода шудааст. Агар арзиши ҷома ба андозаи музди як моҳ баробар бошад (12 сомонӣ), пас:
• \[ 79 \text{ сомонӣ} - 12 \text{ сомонӣ (арзиши ҷома)} = 67 \text{ сомонӣ} \]
• Ин 67 сомонӣ музди кори 7 моҳ аст, ки тақрибан барои ҳар моҳ 9.57 сомонӣ рост меояд.
• Дигар имконият: Агар нархи ҷома аз ҷониби хӯҷаин муайян шуда бошад ва он аз маблағи музди як моҳ фарқ кунад. Масъала нагуфтааст, ки нархи ҷома чӣ қадар аст, фақат мегӯяд, ки "як чома дод".
• Агар мо хоҳем, ки кори 7 моҳа баробар ба 84 сомонӣ бошад, ва 5 сомонӣ пардохт шудааст, пас 79 сомонӣ бояд пардохта шавад. Агар 1 ҷома дода шуда бошад, пас нархи ин ҷомаро аз 79 сомонӣ тарҳ карда, музди пулии боқимондаро меёбем.
• Масъала норавшан аст, вале агар мо нархи ҷомаро ба 12 сомонӣ гирем (баробари музди як моҳ):
• \[ \text{Арзиши умумии кор} = 12 \times 7 = 84 \text{ сомонӣ} \]
• \[ \text{Маблағи пардохтшуда} = 5 \text{ сомонӣ} + 12 \text{ сомонӣ} = 17 \text{ сомонӣ} \]
• \[ \text{Маблағи боқимонда} = 84 - 17 = 67 \text{ сомонӣ} \]
• Агар масъала маънои онро дорад, ки 79 сомонӣ бояд ба ҷома ва пули боқимонда дода шавад, ва мо бояд нархи ҷомаро муайян кунем, пас, мо наметавонем онро танҳо аз маълумоти додашуда муайян кунем.
• Вале, агар масъала чунин тарз бошад: кори 7 моҳ бояд 12*7 = 84 сомонӣ бошад. Аз ин 84 сомонӣ, 5 сомонӣ дода шудааст. Боз 79 сомонӣ бояд дода шавад. Аммо дар шакли як ҷома ва пул. Пас, агар нархи ҷомаро X гирем, пас X + пул = 79.
• Агар мо чунин ҳисоб кунем, ки аз 7 моҳ кор, 5 сомонӣ гирифтааст, ва 1 ҷома гирифтааст. Қимати умумии кор 84 сомонӣ мебошад. Аз ин 84 сомонӣ, 5 сомонӣ дода шудааст. Боз 79 сомонӣ бояд дода шавад. Ин 79 сомонӣ ба ду қисм тақсим мешавад: арзиши ҷома ва пул.
• Агар нархи ҷомаро 12 сомонӣ гирем (яъне ба андозаи музди як моҳ), пас пул = 79 - 12 = 67 сомонӣ.

Агар мо фарз кунем, ки нархи ҷома ба андозаи музди як моҳ баробар аст, пас нархи ҷома 12 сомонӣ мебошад.