9. 3-ші периодта орналасқан Na, Mg, Al, Si немесе P элементтерінің ішінен төменде белгісіз Z элементіне қатысты сұрақтар қарастырылған. Z элемент оксиді қатты кристалды және балқу температурасы өте жоғары болып келеді. Осы оксид қышқылдық оксидтер класына жатады, бірақ суда ерімейді. (а) Z элемент оксиді көрсететін кристалдық тордың типін жазыңыз. (b) Z элементін анықтаңыз. (c) Z элементінің сутектік қосылысының химиялық формуласын жазыңыз. (d) Z элемент оксидінің қышқылдық қасиетін көрсететін реакция теңдеуін жазыңыз.

(а) Балқу температурасы жоғары, қатты кристалды оксиді бар элементтің оксиді атомдық (алып ковалентті) кристалдық тор түзеді.

(b) Берілген элементтердің ішінен мұндай қышқылдық оксид — SiO₂. Демек, Z — кремний (Si).

(c) Кремнийдің сутектік қосылысы — SiH₄.

(d) SiO₂ қышқылдық қасиет көрсетіп, сілтімен әрекеттеседі: \(\mathrm{SiO_2 + 2NaOH \rightarrow Na_2SiO_3 + H_2O}\).

Жауап: (а) атомдық (алып ковалентті) тор; (b) Si; (c) SiH₄; (d) SiO₂ + 2NaOH → Na₂SiO₃ + H₂O.