9. Мәтін есептерді шығарыңыз. а) Банк әр жылда салымның 9%-ін үстемақы ретінде қосып отырады. Егер салымшы 50000 теңге салған болса, онда бір жылдан соң оның қорында қанша ақша болады? b) 1200 санын 20%-ке арттырып, шыққан нәтижені 40%-ке азайтқанда қандай сан пайда болды? c) Сабын қорабының бағасы 700 теңге. Жаппай сатылым кезінде оның бағасы 25%-ке кеміген болса, онда 4500 теңгеге ең көп дегенде неше қорап сабын сатып алуға болады? d) Жоспар бойынша жұмысшылар тобы бір аптада 850 метр жолды жөндеу керек. Жұмысшылар тобы 3 күнде жоспардың 40%-ін, 6 күнде – 85%-ін, 7 күнде – 100%, 9 күнде – 130% орындады. Әр жағдайда олар неше метр жолды жөндеген? e) 1600 санын 60%-ке азайтып, шыққан нәтижені 30%-ке арттырғанда қандай сан пайда болды?

а) Бір жылдық үстемақы: 50 000 × 9% = 4 500 теңге. Қордағы ақша: 50 000 + 4 500 = 54 500 теңге.

Жауабы: 54 500 теңге.

b) 1200 санын 20%-ке арттырамыз: 1200 × 1,2 = 1440. Оны 40%-ке азайтамыз: 1440 × 0,6 = 864.

Жауабы: 864.

c) Жеңілдіктен кейін бір қораптың бағасы: 700 × 0,75 = 525 теңге. 4500 ÷ 525 = 8 бүтін қорап (8 қорап 4200 теңге тұрады, 9 қорапқа ақша жетпейді).

Жауабы: ең көбі 8 қорап.

d) Жоспарланған жұмыс көлемі — 850 м. Әр көрсетілген пайызды 850 метрге көбейтеміз: 3 күнде: 850 × 40% = 340 м; 6 күнде: 850 × 85% = 722,5 м; 7 күнде: 850 × 100% = 850 м; 9 күнде: 850 × 130% = 1105 м.

Жауабы: 3 күнде — 340 м; 6 күнде — 722,5 м; 7 күнде — 850 м; 9 күнде — 1105 м.

e) 1600 санын 60%-ке азайтқанда бастапқысының 40%-і қалады: 1600 × 0,4 = 640. Шыққан санды 30%-ке арттырамыз: 640 × 1,3 = 832.

Жауабы: 832.