96. Прачытайце тэкст-апавяданне. Вызначце ў ім пачатак дзеяння, яго развіццё і заканчэнне. Выпішыце дзеясловы. Якія дзеясловы апісваюць дзеянні качанят? Якія дзеясловы апісваюць дзеянні Алёшы? Якія дзеясловы выкарыстоўвае аўтар для апісання дзеянняў стрэказы? Вусна перакажыце тэкст на беларускай мове. Запішыце першы абзац тэксту па-беларуску. Вызначце лік і род (у адзіночным ліку) дзеясловаў.

Пачатак дзеяння: гаспадыня штодня выносіла качанятам ежу; качаняты баяліся стрэказы і хаваліся ў траве. Развіццё дзеяння: стрэказа садзілася на талерку, а качаняты працягвалі баяцца; аднойчы Алёша злавіў стрэказу. Заканчэнне: стрэказа вырвалася і паляцела, а качаняты больш не баяліся і частавалі Алёшу.

Першы абзац па-беларуску:

Кожную раніцу гаспадыня выносіла качанятам поўную талерку ежы. Але тут з саду вылятала вялікая стрэказа і так страшна стракатала, што перапалоханыя качаняты ўцякалі і хаваліся ў траве. А злая стрэказа садзілася на талерку, спрабавала ежу і потым адлятала. Пасля гэтага качаняты ўжо цэлы дзень баяліся падыходзіць да талеркі і кожны вечар галодныя клаліся спаць.

Дзеясловы, якія апісваюць дзеянні качанят: баяліся, уцякалі, хаваліся, клаліся, хацелі ўцякаць, наеліся, частавалі. Дзеянні Алёшы: прыйшоў, схапіў, вырвалася, спалохаўся (не — Алёша не спалохаўся; у тэксце: не спалохаўся), выратаваў. Дзеянні стрэказы: вылятала, стракатала, садзілася, спрабавала, адлятала, прыляцела, села, вырвалася, паляцела, не прылятала.

Пераказ: Кожную раніцу гаспадыня прыносіла качанятам ежу. Але з саду вылятала стрэказа і так страшна стракатала, што качаняты ўцякалі і хаваліся. Стрэказа садзілася на талерку, спрабавала ежу і адлятала, а качаняты заставаліся галоднымі. Аднойчы да качанят у госці прыйшоў суседскі хлопчык Алёша. Калі стрэказа села на талерку, качаняты хацелі ўцячы, але Алёша не спалохаўся. Ён схапіў стрэказу за крыло, аднак яна вырвалася і паляцела. Пасля гэтага стрэказа больш не прылятала, качаняты наядаліся і частавалі Алёшу, які іх выратаваў.

Лік і род дзеясловаў у асабовых формах прошлага часу: выносіла — адзіночны лік, жаночы род; вылятала — адзіночны лік, жаночы род; стракатала — адзіночны лік, жаночы род; уцякалі — множны лік; хаваліся — множны лік; садзілася — адзіночны лік, жаночы род; спрабавала — адзіночны лік, жаночы род; адлятала — адзіночны лік, жаночы род; баяліся — множны лік; клаліся — множны лік; прыйшоў — адзіночны лік, мужчынскі род; паставіла — адзіночны лік, жаночы род; хацелі — множны лік; села — адзіночны лік, жаночы род; спалохаўся — адзіночны лік, мужчынскі род; схапіў — адзіночны лік, мужчынскі род; вырвалася — адзіночны лік, жаночы род; паляцела — адзіночны лік, жаночы род; прылятала — адзіночны лік, жаночы род; наядаліся — множны лік; елі — множны лік; частавалі — множны лік; выратаваў — адзіночны лік, мужчынскі род. Інфінітывы «ўцякаць», «падыходзіць» і «спаць» не маюць ліку і роду; формы цяперашняга часу «не ведае» і «не кажы» таксама не маюць роду.