1. Халдьаайы хатына дылыгыраабыт. 2. Обонньор Ньох- чойбут. 3. Лаампа уота чабылыйбыт. 4. Кыталык кынтал- дьыйбыт. 5. Коля эргичиннээбит. 6. Тиэкис сабаланыытын уонна бүтүүтүн ситэр. Афоня саната суох кэтэһэн олордо. Арай уу мэндээр- кэй иэнэ биллэр-биллибэттик түллэгниир, кыракый төгу- рүктэр үтүрүйсэн, сүтэн ыла-ыла төгүрүгнэһэллэр, оттон күөгү бэлиэтэ кыра-кыратык ибиргиир. Балыксыт сүрэбэ тиниргэччи тэбэр. Ол икки ардыгар күөгүтэ уу түгэђин диэки сурулуур. Сотору күөгүһүт күстэђи, өрөбөтүн кил- бэннэппитинэн, күөрэтэн таһаарар. Иннокентий Соси 7. Ыйытыыларга хоруйдаа. 1. Дьүһүннүүр туохтуурдар диэн тугу ааттыыбытый? 2. Дьүһуннуур туохтуур хайдах уларыйарый?

6. Тиэкис сабаланыытын уонна бүтуутүн ситэр.

Краткое пояснение: Необходимо составить продолжение рассказа, опираясь на его начало.

Продолжение текста:

Афоня саната суох кэтэһэн олордо. Арай уу мэндээркэй иэнэ биллэр-биллибэттик түллэгниир, кыракый төгүрүктэр үтүрүйсэн, сүтэн ыла-ыла төгүрүгнэһэллэр, оттон күөгү бэлиэтэ кыра-кыратык ибиргиир. Балыксыт сүрэбэ тиниргэччи тэбэр. Ол икки ардыгар күөгүтэ уу түгэђин диэки сурулуур. Сотору күөгүһүт күстэђи, өрөбөтүн килбэннэппитинэн, күөрэтэн таһаарар.

Кини уу кытыытыгар турар, толкуйдаан көрөр. Күөгү ууга түһэн баран, эмискэ устан тахсан, күн уотугар сандаарыйар. Афоня истэр, хайдах балыксыт эмискэ саҥа аллайан ылар. Кини өйдүүр, бу кини саамай үчүгэй күнэ. Балыксыт күстэҕин уурталыыр уонна үөрэн мичилиир.

Ол кэннэ Афоня дьиэтигэр төннөн кэлэр уонна буолбут түбэлтэни кэпсиир. Кини астынан кэпсиир, хайдах күөгү балыгы бултаабытын уонна кини санаата көммүтүн. Афоня өйдүүр, кини балыксыты кытта бииргэ үөрбүтүн, уонна бу киниэхэ саамай күндү түгэн буоларын. Сарсыарда Афоня уонна балыксыт эмиэ көрсүһэллэр уонна күөгү уустуктарын үөрэтэллэр. Кинилэр бииргэ үлэлииллэр уонна айылҕа кэрэтин көрөллөр.

7. Ыйытыыларга хоруйдаа.

1. Дьүһүннүүр туохтуурдар диэн тугу ааттыыбытый?
2. Дьүһүннүүр туохтуур хайдах уларыйарый?

Краткое пояснение: Отвечаем на вопросы о видах глаголов в якутском языке.

1. Дьүһүннүүр туохтуурдар диэн (в якутском языке) – это глаголы, описывающие действие или состояние предмета, лица.

2. Дьүһүннүүр туохтуур (глагол) араастык уларыйар (изменяется по-разному), в зависимости от времени (кэм), лица (сирэй) и числа (ахсаан). Например, ааспыт кэмҥэ (в прошедшем времени), билиҥҥи кэмҥэ (в настоящем времени) уонна кэлэр кэмҥэ (в будущем времени).

Проверь себя: Убедись, что продолжение текста связано с началом и что ответы на вопросы соответствуют грамматике якутского языка.

Доп. профит: База: Дьүһүннүүр туохтуурдар (глаголы) помогают сделать речь более выразительной и точной.