Оқылым мәтінін оқыңдар да, төмендегі тапсырмаларды орындаңдар: 1. Мәтіннің негізгі идеясын 3–4 сөйлеммен жазбаша түсіндіріңдер. 2. Мәтіндегі табиғат туралы нақыл сөздердің бірінің мағынасын ашып түсіндіріңдер. 3. Берілген сөздерді пайдаланып, екі сөйлем құрап жазыңдар: жұрт, қызмет, аймақ, бес саусағындай білетін. 4. Ойды 3–4 сөйлеммен аяқтаңдар.

1. Мәтінде қазақ халқының табиғатты бақылау арқылы ауа райын болжай білгені айтылады. Ата-бабаларымыз малдың мінез-құлқы мен табиғат құбылыстарына қарап, алдағы күннің қандай болатынын аңғарған. Бұл білім халықтың көп жылғы өмірлік тәжірибесінен қалыптасқан.

Орысша аудармасы: В тексте говорится о том, что казахский народ умел предсказывать погоду, наблюдая за природой. Предки определяли, какой будет погода, по поведению скота и природным явлениям. Эти знания сформировались благодаря многолетнему жизненному опыту народа.

2. «Адамның табиғатсыз күні жоқ. Табиғаттың оны айтар тілі жоқ» деген нақыл табиғат пен адамның бір-бірімен тығыз байланысты екенін білдіреді. Адам табиғатқа тәуелді, ал табиғат өз жағдайын сөзбен жеткізе алмайды. Сондықтан адам табиғатты бақылап, оны қорғауы керек.

Орысша аудармасы: Пословица «Человеку не прожить без природы. У природы нет языка, чтобы рассказать о себе» означает, что человек и природа тесно связаны. Человек зависит от природы, а природа не может рассказать о своём состоянии словами. Поэтому человеку следует наблюдать за природой и беречь её.

3. Жұрт ауа райын болжауда малдың мінез-құлқын бақылауды бұрыннан жақсы білген. Мал шаруашылығының қызметі мен ерекшеліктерін әр аймақтың адамдары бес саусағындай білетін.

Орысша аудармасы: Народ издавна умел наблюдать за поведением скота, чтобы предсказывать погоду. Жители каждого региона знали особенности и значение животноводства как свои пять пальцев.

4. Халқымыз табиғат құбылыстарын мұқият бақылап, ауа райын болжаудың қарапайым тәсілдерін қалыптастырған. Малдың әрекеті мен мінезіне қарап, жаңбырдың немесе күн ашық болатынын аңғарған. Осындай тәжірибе ұрпақтан ұрпаққа беріліп отырған. Табиғатты танып, оны құрметтеу — маңызды іс.

Орысша аудармасы: Наш народ внимательно наблюдал за природными явлениями и выработал простые способы предсказания погоды. По поведению скота люди понимали, будет ли дождь или прояснится. Этот опыт передавался из поколения в поколение. Познавать природу и беречь её — важное дело.