§ 49. Схьадевлла а дешнаш Дешнаш хуьлу схьадовлаза а, схьадевлла а. Цхьана орамах шех лаьтташ долчу дашах схьада- лаза дош олу. Масала: кор, диг, тоха, хаза. Орамна тӀе я дешхьалхе, я суффикс, я кхин орам кхетарца кхолладеллачу дашах схьадаьлла дош олу. Масала: дӀатоха (дӀа-тоха), толам (тола-м), дай- мохк (дайн-мохк). ☆☆ Шардар 234. Схьаязде дешнаш хӀокху рогӀаллехь: а) дешхьалхе а, суффикс а йоцурш; б) дешхьалхе ерш; в) суф- фикс ерш; г) дешхьалхе а, суффикс а ерш. Бешахо, бешлелорхо, беш, вота, зурманча, дӀакхос- са, таса, тӀетаса, лулахо, зурма, вотанча, хьалавалар, дӀахьаьжира, тӀехтохар, толам, эшам, дитт, деша, де- шар, дешархо, дӀадешар, охьавосса, хаза, хазалла, лам, Ламанхо, юьртахо, чувола, дӀавада, ваша, вошалла. ○ Шардар 235. Дешнех тайп-тайпанчу кепара (дешхьалхе- нийн, суффиксийн гӀоьнца) керла дешнаш а кхуллуш, дӀаязде. Таса, мангал, илли, гӀала, пондар, гергара, некъ, юрт, Эвтара, Шуьйта, ала, язде, йоза, жима, оьзда, болх, хьер, къона, бер, теш, лаца, эли, хьаьжи, талла. Шардар 236. ДӀаеша дийцаран кийсак. Схьаязде схьадевлла дешнаш. ХӀоранна уллехь къовларшкахь гайта иза муьлхачу да- шах (я муха) кхолладелла. ХӀинца шен ерриг ойла, безам нанна тӀеберзо дий- зира кӀентан, иза мукъане дийна иисарх воккхавеш, цунна дарба лоьхуш, дӀасахьийзара иза. Буьйсана наб ца еш, юучуьнца-молучуьнца хало ловш (иза а гуттар

Шардар 234

• а) Дешхьалхе а, суффикс а йоцурш: беш, вота, таса, дитт, деша, хаза, лам, ваша.
• б) Дешхьалхе ерш: дӀакхосса, тӀетаса, дӀахьаьжира, тӀехтохар, дӀадешар, охьавосса, чувола, дӀавада.
• в) Суффикс ерш: бешахо, зурманча, вотанча, хазалла, дешархо, Ламанхо, юьртахо, вошалла.
• г) Дешхьалхе а, суффикс а ерш: бешлелорхо, хьалавалар, дешар, дешархо.

Шардар 235

Керла дешнаш кхоллуш дӀаязде:

• Таса: тасадалар, тасаделла, тасалуш
• Мангал: мангалан, мангалаца, мангале
• Илли: иллиалар, иллиалий, иллиалон
• ГӀала: гӀаланна, гӀалахь, гӀалара
• Пондар: пондаран, пондараца, пондаре
• Гергара: гергарло, гергарчуьра, гергарчуьнга
• Некъ: некъаца, некъан, некъаш
• Юрт: юьртанна, юьртара, юьртахь
• Эвтара: эвтаран, эвтарахь, эвтарарчу
• Шуьйта: шуьйтанан, шуьйтанахь, шуьйтантӀера
• Ала: алара, алалун, алахан
• Язде: яздар, яздан, яздеш
• Йоза: йозанан, йозане, йозаца
• Жима: жималла, жимачохь, жимаха
• Оьзда: оьздангалла, оьздачун, оьздалло
• Болх: болхала, болхе, болхо
• Хьер: хьеран, хьерала, хьерахь
• Къона: къонахчо, къоналло, къонахийн
• Бер: беран, бераца, берале
• Теш: тешам, тешал, тешаме
• Лаца: лацадайта, лацам, лацамалла
• Эли: элийн, элинчохь, элилло
• Хьаьжи: хьаьжинчохь, хьаьжана, хьаьжиччо
• Талла: таллам, таллар, таллачохь

Шардар 236

Схьадевлла дешнаш:

• ТӀеберзо (берзо дашох кхолладелла)
• Дийзира (дийца дашох кхолладелла)
• Воккхавеш (воккха дашох кхолладелла)
• Дарба (дан дашох кхолладелла)
• ДӀасахьийзара (хьийза дашох кхолладелла)
• Юучуьнца-молучуьнца (юа, мола дашах кхолладелла)
• Ловш (лаа дашох кхолладелла)