Талдау: 1. Қазіргі адамзаттың экожүйеге әсерін талдаңдар. 2. Өзіңе белгілі жасанды және табиғи экожүйелерді салыстырыңдар. Олардың негізгі айырмашылықтарының тізімін жасаңдар. 3. Төмендегі тізімдемеден табиғи және жасанды экожүйені бөліп көрсетіңдер: шахталар, ормандар, теңіздер, шалғындықтар, жайылымдар, жүзімдіктер, саябақтар, фермалар, мұхиттар, егістіктер, аралдар, бау-бақшалар, каналдар.

Адамзат экожүйелерге жерді игеру, орман кесу, аңшылық, өндіріс пен көлік арқылы әсер етеді. Соның салдарынан мекен ету ортасы тарылып, кейбір түрлер азаяды, ауа, су және топырақ ластанады. Қазба отынды жағу климаттың өзгеруіне үлес қосады. Керісінше, қорықтар құру, ластануды азайту, орман отырғызу және бүлінген жерлерді қалпына келтіру экожүйелерді сақтауға көмектеседі.

Мысал ретінде табиғи экожүйе — орманды, жасанды экожүйе — егістікті алайық.

• Орманда түрлер құрамы мен қоректік байланыстар табиғи жолмен қалыптасады; егістікте адам белгілі дақылдарды өсіріп, түрлер құрамын басқарады.
• Орманның өзгерістері көбіне табиғи үдерістерээр зохицуулагдана; егістік өнім беру үшін суару, өңдеу және күтім шаарддаг.
• Табиғи орман әдетте олон төрлийн амьд биетийг агуулдаг; егістік нь ихэвчлэн цөөн таримал ургамалтай байдаг.

Тізімдегі нысандарды басым сипаттарына қарай былай бөлуге болады:

Ескерту: арал — жер бедерінің нысаны; оның экожүйесі табиғи болуы мүмкін. Жайылым табиғи шалғынды адам басқаратын аумақ болуы да мүмкін, сондықтан бұл тізімде оны жасанды, яғни адам пайдаланып-басқаратын жүйе ретінде жіктедім.