Тапсырма: 19 Ауа температурасының ауытқуынан туындайтын тау жынысының үгілу механизмін түсіндіріңіз.

Ауа температурасының ауытқуынан туындайтын тау жынысының үгілу механизмі термиялық үгілу деп аталады. Бұл процесс тау жыныстарындағы минералдардың кеңеюі мен жиырылуына байланысты.

Төменде ауа температурасының ауытқуынан туындайтын тау жынысының үгілу механизмі түсіндірілген:

1. Күндізгі уақытта: Күн сәулесі тау жыныстарына түсіп, олардың қызуына әкеледі. Тау жыныстарын құрайтын әр түрлі минералдар әртүрлі жылдамдықпен кеңейеді. Бұл кеңею тау жынысының ішінде кернеудің пайда болуына әкеледі.

2. Түнгі уақытта: Температура төмендеген кезде тау жыныстары мен минералдар жиырылады. Минералдардың әртүрлі жылдамдықпен жиырылуы тау жынысының ішіндегі кернеуді одан әрі күшейтеді.

3. Үгілу процесі: Күнделікті қайталанатын кеңею мен жиырылу тау жынысының ішінде әлсіздік аймақтарының пайда болуына әкеледі. Уақыт өте келе бұл әлсіздіктер жарықтар мен сызаттарға айналады. Бұл жарықтар мен сызаттарға су кіріп, қатып қалуы мүмкін, бұл одан әрі үгілуге ықпал етеді.

Осылайша, ауа температурасының ауытқуынан туындайтын термиялық үгілу тау жыныстарының бұзылуына және үгілуіне әкеледі.

Ответ: Ауа температурасының ауытқуынан туындайтын тау жынысының үгілу механизмі термиялық үгілу деп аталады. Бұл процесс тау жыныстарындағы минералдардың кеңеюі мен жиырылуына байланысты.