1. (а) Абсолют жұлдыздық шама мен көрінерлік жұлдыздық шаманың айырмашылығы неде? (b) Жұлдыздардың негізгі сипаттамасы — оның жарқырауы. (i) Жұлдыздардың жарқырауының температурадан тәуелділігін сипаттаңыз. (ii) Жұлдыздардың жарқырауының жұлдыз өлшеміне тәуелділігін сипаттаңыз. (c) Күн — аспандағы жарық жұлдыздардың бірі. Күнге қарағанда Сириустың жарықтылығы 25 есе, ал Ригельдікі — 130 мың есе күшті. Аспанда неліктен Сириустың жарқырауы жоғары?

(а) Көрінерлік жұлдыздық шама жұлдыздың Жерден қалай жарқырап көрінетінін сипаттайды, сондықтан жұлдыздың жарықтылығына да, бізден қашықтығына да тәуелді. Абсолют жұлдыздық шама — жұлдыз 10 парсек қашықтықта орналасқан жағдайда көрінер еді деп есептелетін жұлдыздық шама; ол жұлдыздардың өз жарық шығаруын салыстыруға мүмкіндік береді.

(b)(i) Жұлдыз бетінің температурасы жоғарылаған сайын оның бірлік ауданынан шығатын энергия артады. Радиусы бірдей жұлдыздар үшін жарықтылық температураның төртінші дәрежесіне пропорционал: \(L=4\pi R^2\sigma T^4\).

(b)(ii) Температурасы бірдей жұлдыздардың жарықтылығы бетінің ауданына, демек радиусының квадратына пропорционал: \(L\propto R^2\). Радиусы үлкен жұлдыз көбірек энергия шығарады.

(c) Сириус Ригельден әлдеқайда жақын орналасқан. Жерден бақыланатын жарық ағыны қашықтықтың квадратына кері пропорционал: жақын жұлдыздың сәулесі бізге күштірек жетеді. Сондықтан Ригельдің меншікті жарықтылығы әлдеқайда жоғары болса да, Сириус аспанда жарығырақ көрінеді.