172. Ия турында укы. Ул һәрвакыт баш килештә була. Аның составында күплек, тартым кушымчалары булырга мөмкин. Ия белән бәйлекләр һәм бәйлек сүзләр кулланылмый. Җөмләдә берничә ия булса, алар тиңдәш ияләр дип аталалар. Этләр һәм песиләр кешеләр белән бик күптәннән яшиләр җөмләсендә өч баш килештәге исем бар: этләр, песиләр, кешеләр. Кешеләр сүзе янында белән бәйлеге кулланылган. Бу — ия түгел. Этләр, песиләр — тиңдәш ияләр. Йортны хуҗаларның зур этләре саклый җөмләсендә йортны һәм хуҗаларның сүзләре ия була алмый, чөнки килеш белән төрләнгәннәр. Этләре сүзе — җөмләнең иясе. Ул күплек санда, баш килештә, III зат тартым белән төрләнгән.

Краткое пояснение:

Основные положения:

• Ия всегда стоит в именительном падеже (баш килеш).
• Ия может иметь формы множественного числа и аффиксы принадлежности, но без послелогов и предложных слов.
• Если в предложении несколько подлежащих, они называются однородными подлежащими.
• В примере «Этләр һәм песиләр кешеләр белән бик күптәннән яшиләр» подлежащими являются «этләр», «песиләр», «кешеләр».
• Слово «белән» в данном случае не является частью подлежащего, а указывает на связь.
• В предложении «Йортны хуҗаларның зур этләре саклый» подлежащим является «этләре».
• «Йортны» и «хуҗаларның» не являются подлежащими, так как стоят в других падежах.
• Подлежащее «этләре» стоит в форме множественного числа, именительного падежа и имеет аффикс 3-го лица принадлежности.