3-тапсырма. Есепті тексер және дәлелде. Мынадай дайын шешімді тексер: Fe – 70%, O – 30%. 70/56 = 1,25; 30/16 = 1,875; қатынас 1:1,5; ×2 → 2:3; формула Fe₂O₃. 1. Шешу қадамдарын тексер. 2. Қатынас неге ×2-ге көбейтілгенін түсіндір. 3. Fe₂O₃ формуласындағы Fe мен O массалық үлестерін кері есептеп, бастапқы мәліметпен салыстыр.

1. Шешу қадамдарын тексеру. Темір мен оттектің салыстырмалы атомдық массаларын пайдаланып есептейміз: \(70/56=1.25\), \(30/16=1.875\). Екі мәнді де кішісіне бөлеміз: Fe:O = \(1:1.5\). Бұл қадамдар дұрыс.

2. Неліктен 2-ге көбейтеміз? Атомдардың қатынасы формулада бүтін сандармен берілуі керек. \(1:1.5\) қатынасындағы бөлшек саннан құтылу үшін екі мүшесін 2-ге көбейтеміз: \(1\cdot2:1.5\cdot2=2:3\). Сондықтан эмпирикалық формула — Fe₂O₃.

3. Кері тексеру. Fe₂O₃ формуласының салыстырмалы молекулалық массасы: \(M_r(\mathrm{Fe_2O_3})=2\cdot56+3\cdot16=160\).

Темірдің массалық үлесі: \(\omega(\mathrm{Fe})=\frac{2\cdot56}{160}\cdot100\%=70\%\).

Оттектің массалық үлесі: \(\omega(\mathrm{O})=\frac{3\cdot16}{160}\cdot100\%=30\%\).

Кері есептелген үлестер бастапқы 70% Fe және 30% O деректерімен сәйкес келеді.

Жауап: шешімі дұрыс; қатынасты бүтін сандарға келтіру үшін 2-ге көбейтеді; Fe₂O₃ құрамында Fe — 70%, O — 30%.