43-сө күнегеү. Түбәндәге һүҙҙәр башҡорт теленә рус теле аша ингән. Әйтелештәге үҙгәрештәрҙең сәбәбен аңлатығыҙ. а) арыш — рожь, ырам — рама, эләүкә — лавка, ырадио — радио; б) мейес — печь, борос — перец, билмән — пельмени, баҡуй — покос, бәлтә — пальто; в) бурана — бревно, торба — труба, тырактор — трактор, өҫтәл — стол, керәҫтейән — крестьянин.

Перевод задания: Следующие слова вошли в башкирский язык через русский. Объясните причины изменений в произношении.

Башҡортса: Рус телендәге һүҙҙәр башҡорт теленә үҙләшкәндә уларҙың өндәре һәм ижектәре башҡорт теленең үҙенсәлектәренә яраҡлашҡан. Башҡорт теленә хас булмаған өн йәки өн бәйләнеше яҡын өн менән алмаштырылған йә һүҙгә өҫтәмә һуҙынҡы индерелгән: «рожь» — «арыш», «рама» — «ырам», «лавка» — «эләүкә», «радио» — «ырадио». Ҡайһы бер һүҙҙәрҙә өн алмашыныуы, төшөп ҡалыуы йәки ялғау ҡушылыуы күҙәтелә: «печь» — «мейес», «перец» — «борос», «пельмени» — «билмән», «покос» — «баҡуй», «пальто» — «бәлтә», «бревно» — «бурана», «труба» — «торба», «трактор» — «тырактор», «стол» — «өҫтәл», «крестьянин» — «керәҫтейән».
Мәҫәлән, һүҙ башында йәки уртаһында өҫтәмә һуҙынҡы барлыҡҡа килеүе әйтелеште еңеләйтә; рус телендәге ҡайһы бер өндәр башҡорт телендәге яҡын өндәр менән бирелә. Был — һүҙҙәрҙең тарихи үҙләшеү һөҙөмтәһе.

Перевод: При заимствовании русских слов в башкирский язык их звуки и слоги приспосабливались к особенностям башкирского языка. Звук или сочетание звуков, нехарактерные для башкирского, заменялись близкими либо в слово добавлялся гласный: «рожь» — «арыш», «рама» — «ырам», «лавка» — «эләүкә», «радио» — «ырадио». В некоторых словах происходила замена или выпадение звуков либо добавлялся слог: «печь» — «мейес», «перец» — «борос», «пельмени» — «билмән», «покос» — «баҡуй», «пальто» — «бәлтә», «бревно» — «бурана», «труба» — «торба», «трактор» — «тырактор», «стол» — «өҫтәл», «крестьянин» — «керәҫтейән». Например, добавление гласного в начале или середине слова облегчает произношение; некоторые русские звуки передаются близкими башкирскими. Это результат исторического освоения слов.