9. I топ элементі калийдің, ол түзетін жай зат пен оның оксидінің физикалық, химиялық қасиеттерін сипаттаңдар.

Перевод задания: Охарактеризуйте физические и химические свойства элемента I группы калия, образуемого им простого вещества и его оксида.

Шешуі:

Калий (K): I топтың, 4-периодтың сілтілік металы. Реттік нөмірі — 19, электрондық конфигурациясы — \(2,8,8,1\), негізгі тотығу дәрежесі — \(+1\).

Жай заты — калий: жұмсақ, күмістей ақ түсті, жеңіл металл; электр мен жылуды жақсы өткізеді, балқу температурасы төмен, ауада тез тотығады.

• Сумен өте белсенді әрекеттеседі: \(\mathrm{2K+2H_2O\rightarrow2KOH+H_2\uparrow}\).
• Оттекпен әрекеттесіп, негізінен калий супероксидін түзеді: \(\mathrm{K+O_2\rightarrow KO_2}\).
• Галогендермен тұздар түзеді: \(\mathrm{2K+Cl_2\rightarrow2KCl}\).

Калий оксиді — K₂O: ақ түсті қатты зат, негіздік оксид.

• Сумен әрекеттесіп сілті түзеді: \(\mathrm{K_2O+H_2O\rightarrow2KOH}\).
• Қышқылдармен бейтараптанады: \(\mathrm{K_2O+2HCl\rightarrow2KCl+H_2O}\).
• Қышқылдық оксидтермен әрекеттеседі: \(\mathrm{K_2O+CO_2\rightarrow K_2CO_3}\).

Перевод решения: Калий — мягкий, серебристо-белый щелочной металл, хорошо проводит тепло и электричество, быстро окисляется на воздухе и очень активно реагирует с водой. Его простое вещество проявляет восстановительные свойства. Оксид K₂O — твёрдый основной оксид: с водой образует щёлочь, с кислотами — соль и воду, с кислотными оксидами — соли.

Ответ: Калий — активный щелочной металл-восстановитель; K₂O — основной оксид.