Тапсырма №1. Жалған қант. M металының тұздары — улы қосылыстар. M металл гидроксидін сірке қышқылында еріту арқылы түзілетін MA₂ қосылысы ежелгі Римде дефрутум дайындағанда жанама өнім ретінде алынған. 1.1. Егер MA₂ қосылысының ерітіндісіне калий иодидінің ерітіндісін қосқанда алтын жаңбыр реакциясы бойынша кристалдар түзілсе, оның молекулалық формуласын анықтаңыз. Жоғарыда сипатталған барлық реакциялардың теңдеулерін жазыңыз. 25 °C-та қаныққан MA₂ ерітіндісін 10 °C-қа дейін салқындатқанда MA₂·3H₂O құрамды 0,7 моль кристалды гидрат түзілді. MA₂ ерігіштігі: 25 °C-та 100 г суға 55,2 г, 10 °C-та 100 г суға 29,3 г. 1.2. Бастапқы ерітіндіні алу үшін қанша су және құрамы MA₂·10H₂O (M = 505,45 г/моль) кристалды гидрат қажет?

1.1. «Жалған қант» — қорғасын(II) ацетаты. Сондықтан M = Pb, ал MA₂ = Pb(CH₃COO)₂.

1. Қорғасын гидроксидінің сірке қышқылымен әрекеттесуі: \(\mathrm{Pb(OH)_2 + 2CH_3COOH \rightarrow Pb(CH_3COO)_2 + 2H_2O}\).
2. Калий иодидімен реакцияда сары қорғасын(II) иодидінің тұнбасы («алтын жаңбыр») түзіледі: \(\mathrm{Pb(CH_3COO)_2 + 2KI \rightarrow PbI_2\downarrow + 2CH_3COOK}\).

1.2. Қорғасын ацетатының сусыз тұзының молярлық массасы: \(M(\mathrm{MA_2})=505.45-10\cdot18.015=325.30\) г/моль.

Бастапқы ерітіндідегі судың массасын \(m\) деп белгілейік. Салқындағанда 0,7 моль тригидрат кристалданады, демек ерітіндіден \(0.7\cdot325.30=227.71\) г тұз және \(0.7\cdot3\cdot18.015=37.83\) г су бөлінеді. Ерігіштік мәндерін қолданып, тұздың массалық балансын құрамыз:

\(0.552m=227.71+0.293(m-37.83)\).

Осыдан \(m\approx836.4\) г — бастапқы ерітіндідегі судың жалпы массасы. Ондағы сусыз тұздың массасы \(0.552\cdot836.4\approx461.7\) г.

Қажетті декагидрат мөлшері: \(461.7/325.30\approx1.419\) моль, массасы \(1.419\cdot505.45\approx717.3\) г. Оның кристалдық суы шамамен \(1.419\cdot10\cdot18.015=255.7\) г, сондықтан қосылатын судың массасы \(836.4-255.7\approx580.7\) г.

Жауап: шамамен 717,3 г MA₂·10H₂O және 580,7 г су қажет.