Тапсырма №2. Газдар қоспасы. Қоспа үлгісі артық оттекте жағылғанда 15,93 мл су түзілді. Қалдық газды кальций гидроксиді ерітіндісінен өткізгенде 27 г тұнба алынды, ал қалған газдың көлемі қ.ж.-да 2,576 л болды. Қоспа екі газдан тұрады: біріншісі — иіссіз көмірсутек; екіншісі — қышқылдармен әрекеттесетін өткір, жағымсыз иісті газ. Екінші газдың сулы ерітіндісі естен танған адамды есін жиғызу үшін қолданылады. Судың тығыздығы 1 г/мл. 1. Қоспада қандай екі газ болды? 2. Бастапқы қоспаны толық жағу үшін қанша ауа қажет? Ауадағы оттектің көлемдік үлесін 21% деп алыңыз.

Түзілген су массасы \(15.93\) г, сондықтан \(n(\mathrm{H_2O})=15.93/18=0.885\) моль. Кальций карбонаты тұнбасы \(\mathrm{CaCO_3}\), демек \(n(\mathrm{CO_2})=27/100=0.270\) моль. Қалған газдың мөлшері \(2.576/22.4=0.115\) моль; ол аммиактың жануынан түзілетін азотқа сәйкес келеді.

1. Екінші газ — аммиак, \(\mathrm{NH_3}\). Азот мөлшері бойынша жанған аммиак мөлшері \(n(\mathrm{NH_3})=2\cdot0.115=0.230\) моль. Су түзілгендегі аммиак үлесін алып тастасақ, метан жануынан шыққан су \(0.885-1.5\cdot0.230=0.540\) моль болады. \(\mathrm{CH_4}\)-тің 1 молінен 2 моль су түзілетіндіктен, \(n(\mathrm{CH_4})=0.270\) моль. Бұл мөлшер 0,270 моль CO₂ түзілуімен де сәйкес келеді.

Теңдеулер: \(\mathrm{CH_4+2O_2\rightarrow CO_2+2H_2O}\); \(\mathrm{4NH_3+3O_2\rightarrow2N_2+6H_2O}\). Қоспада метан мен аммиак болған.

2. Қажетті оттек мөлшері: \(n(\mathrm{O_2})=2\cdot0.270+\frac34\cdot0.230=0.7125\) моль. Қ.ж.-дағы көлемі \(V(\mathrm{O_2})=0.7125\cdot22.4=15.96\) л. Ауа көлемі: \(V(\text{ауа})=15.96/0.21=76.0\) л.

Жауап: қоспа — CH₄ және NH₃; толық жағуға шамамен 76,0 л ауа қажет.