Алгебра
Английский
Биология
География
Геометрия
История
Русский
Обществознание
Физика
Химия
Информатика
Литература
МатематикаВопрос:
116. Түбәндә иярчен җөмләле кушма җөмләләр өч төргә бүлеп бирелә. Алар да иярчен җөмләләрдәге эш баш җөмләдәге эш белән: а) бер үк вакытта, ә) аннан соң, б) аннан алда үтәлә. Һәр очракка аналитик җөмләләрдән берәр мисал күчереп языгыз. 010 1. 1. Без мәктәпкә барганда, бик көчле яңгыр яуды. Без мәктәпкә бара идек, шул вакытта бик көчле яңгыр яуды. 2. Без мәктәпкә барганчы, бик
Ответ:
Решение:
Краткое пояснение: Необходимо распределить сложноподчиненные предложения по времени действия в придаточной части по отношению к главной (одновременно, после, до).
- Бер үк вакытта (одновременно):
- 1. Без мәктәпкә барганда, бик көчле яңгыр яуды. Без мәктәпкә бара идек, шул вакытта бик көчле яңгыр яуды.
- Аннан соң (после):
- 3. Без мәктәпкә баргач, бик көчле яңгыр яуды. Без мәктәпкә бару белән, бик көчле яңгыр ява башлады. Без мәктәпкә барганнан соң, бик көчле яңгыр яуды. Без мәктәпкә барып кердек, ул да түгел бик көчле яңгыр ява башлады.
- Аннан алда (до):
- 2. Без мәктәпкә барганчы, бик көчле яңгыр яуды. Без мәктәпкә бардык, аңа кадәр бик көчле яңгыр явып үткән иде.
Правило дня: Придаточные предложения времени могут выражать одновременность, предшествование или следование за действием в главной части.
Похожие
- 113. Тиешле тыныш билгеләрен куеп күчереп языгыз. Сорау кую юлы белан урын җөмләне табыгыз. Иярчен урын җөмлә астына бер сызык, бәйләүче чара астына ике сызык сызыгыз. 1. Кайда эләксәм шунда сезнең нәсел кирәгемне бирде бирүен. (h. T.) 2. Уйсу җирдә су җыела шунда казлар коена. (ж.) 3. Каида урман бар шунда партизан бар. 4. Ул ни кушса шуны эшләгез сез. (Һ. Т.) 5. Нәфиса кайда булса Зиннәт тә шунда булырга тырышты. (Г. Б.) 6. Кайда карасаң анда тенту кайда карасаң анда суд каторга үлем. (Г. Ис.)
- 114. Урын, вакыт һәм хәбәр җөмләләрне табыгыз. Тыныш билгеләрен куеп, из элек урын, аннан соң вакыт, соңыннан хәбәр җөмләләрне күчереп языгыз, бәйләүче чараларның астына сызыгыз. лек 1. Аның характеры шундый нинди батырлык эшләсә дә «мин, мин» дип сөйләнеп йөрми. 2. Мәсьәләнең асылы шунда кайбер бала дәрескә вакытында әзерләнми. 3. Укучылар сафы эш бетереп авыл урамыннан үткәндә зурлар аларга елмаеп калдылар. 4. Кайда куркыныч аның Йөрәге шунда ташланырга ашкына торган булды. (Г. И.) 5. Таҗи кайтып җиткәндә Галия кәҗәсен савып бетергән һәм сөтен кар базына төшереп куйган иде. (Г. Г-ӣ) 6. Син кая барсаң миңа да шунда булырга рөхсәт бир. (Ш. У.) 7. Сезнең эшегез кай якка борсаң шунда борылачак. (Ә. Е.) 8. Артталыкның сәбәбе шунда эш дөрес оештырылмаган.
- 115. Укып тикшерегез һәм аңлатыгыз: вакыт җөмләдәге эш баш җөмләдәге эштән алда үтәлгәнме, бер үк вакыттамы, әллә соңрак башкарылганмы? Поезд станциягә килеп җиткәндә, пассажирлар перронга чыктылар, - Поезд станциягә якынлашып килә иде, шул чакны (шунда, шул вакыт та) пассажирлар перронга чыктылар. Поезд станциягә килеп җиткәч (җиткәннән соң, җитү белән, җитүгә), пассажирлар перронга чыкты лар. - Поезд станциягә килеп җиткәнче (җиткәнгә кадәр), пассажирлар перронга чыктылар. Поезд станциягә килеп җитте, аңа кадәр пассажир лар перронга чыккан иделәр инде.
- 11. 1. Эшчеләр баракка җыелганда, десятник Исак үзе белән ике кеше ияртеп керде. 2. Эшчеләр баракка җыелганчы, десятник Исак үзе белән ике кеше ияртеп кергән иде. Эшчеләр баракка җыелдылар, аңа кадәр десятник Исак үзе белән ике кеше ияртеп кергән иде инде. 3. Эшчеләр баракка җыелгач (җыелу белән), десятник Исак үзе белән ике кеше ияр- теп керде. Эшчеләр баракка җыелдылар, шуннан соң десятник Исак үзе белән ике кеше ияртеп керде. (Ш. К.)
- 117. Калын хәрефләр белән бирелгән вакыт хәлләрен вакыт җөмләгә әйләндереп языгыз. Бәйләүче чараның астына бер сызык, ияртүче кисәкнең астына ике сызык сызыгыз. Тыныш билгеләренең куелышын аңлатыгыз. 1. Майда бездәге агачларның һәммәсе яфрак яра. 2. Кошларның килүенә чаклы, безнең һәркайсыбызның кечкенә өй кебек матур, җыйнак итеп ясалган сыерчык ояларыбыз биек киртәләргә кадаклап куелган була. (Г. И.) 3. Кышын карлы буран булса, язын яңгыр була. (Һ. Т.) 4. Кичен терелеп җиткән солдат Саттаровның алдына тагын бер одеял алып килеп япты, карават тирәсен җыйнаштырды. (А. Ш.) Үрнәк. Көзен яңгырлар бик еш ява. Көз җиткәч, яңгырлар бик еш Берем ява.
- 118. Парлап бирелгән җөмләләрдән иярчен урын җөмләле икешәр кушма җөмлә төзеп языгыча ВЕРТЕН КОР завя нариαι με 1. Малга азык мул әзерләнгән. Сыерлар сөтне күп бирә. 2. Югал- туларны күрмәмешкә салыналар. Иген уңышы түбән була. 3. Яңа яуган кар мамык кебек кабарып тора. Чаңгыда йөрү гаҗәп авыр. 4. Бик ма- тур иңкүлекләр бар. Шугалак ясадылар. 5. Ярышка конкрет җитәкчелек ителә. Күрсәткечләр барыбызны да канәгатьләндерерлек. Үрнәк. Жир яхшы ашланган. Иген мул уңыш бирә. Кайда җир яхшы ашланган, шунда иген мул уңыш бирә. Җир яхшы ашланган урында иген мул уңыш бирә.
